હિન્દુ પંચાંગ અનુસાર અષાઢ સુદ બીજનો દિવસ ભગવાન જગન્નાથજીની રથયાત્રા માટે વિશેષ મહત્વ ધરાવે છે. આ દિવસે ઓડિશાના પુરી સ્થિત શ્રી જગન્નાથ મંદિરમાંથી ભગવાન જગન્નાથજી, તેમના ભાઈ બલભદ્રજી અને બહેન સુભદ્રાજીની ભવ્ય રથયાત્રા નીકળે છે. આ પરંપરાનો ઇતિહાસ અનેક સદીઓ જૂનો છે. ભારતના સૌથી મહત્વપૂર્ણ અને વ્યાપક રીતે ઉજવાતા ધાર્મિક ઉત્સવોમાંનો એક છે.
રથયાત્રા દરમિયાન ત્રણેય દેવતાઓને અલગ-અલગ રથોમાં બિરાજમાન કરીને શ્રી ગુંડીચા મંદિર સુધી લઈ જવામાં આવે છે. આ યાત્રા દર વર્ષે અષાઢ સુદ બીજના દિવસે શરૂ થાય છે અને હિન્દુ પરંપરા અનુસાર તેનું વિશેષ ધાર્મિક મહત્વ છે. ભારત ઉપરાંત વિશ્વના અનેક દેશોમાં હિન્દુ સંસ્થાઓ સહિત વિવિધ ધાર્મિક સંગઠનો દ્વારા પણ રથયાત્રાનું આયોજન કરવામાં આવે છે.
ગુજરાતમાં પણ ભગવાન જગન્નાથજીની રથયાત્રાનું વિશેષ સ્થાન છે. અમદાવાદમાં યોજાતી રથયાત્રા દેશની જાણીતી રથયાત્રાઓમાંની એક માનવામાં આવે છે. અહીં દર વર્ષે મોટી સંખ્યામાં શ્રદ્ધાળુઓ ભગવાનના દર્શન માટે ઉમટી પડે છે. સુરક્ષા અને વ્યવસ્થાની વચ્ચે સમગ્ર યાત્રા ભક્તિભાવ અને શિસ્ત સાથે પૂર્ણ થાય છે.
વૈષ્ણવ પરંપરા અનુસાર ભગવાન જગન્નાથજીને ભગવાન શ્રીકૃષ્ણના સ્વરૂપ તરીકે પૂજવામાં આવે છે, જ્યારે ભગવાન બલભદ્રજી તેમના મોટા ભાઈ અને દેવી સુભદ્રાજી તેમની બહેન તરીકે પૂજાય છે. આ માન્યતા હિન્દુ ધર્મગ્રંથો અને વૈષ્ણવ પરંપરામાં મહત્વપૂર્ણ સ્થાન ધરાવે છે.
અષાઢી બીજનો દિવસ કચ્છ પ્રદેશમાં નવા વર્ષ તરીકે પણ ઉજવાય છે. ચોમાસાની શરૂઆત સાથે જોડાયેલા આ અવસરે લોકો સારા વરસાદ, સમૃદ્ધિ અને સુખાકારી માટે પ્રાર્થના કરે છે. આમ, આ દિવસ ધાર્મિક આસ્થા અને પ્રાદેશિક સાંસ્કૃતિક પરંપરાઓનો સુંદર સમન્વય રજૂ કરે છે.
રથયાત્રા માત્ર ધાર્મિક વિધિ નથી, પરંતુ ભારતીય સંસ્કૃતિમાં એકતા, સેવા, સહઅસ્તિત્વ અને સામૂહિક ભાગીદારીનું પણ પ્રતીક છે. આ પર્વ વિવિધ પ્રદેશો, ભાષાઓ અને પરંપરાઓને એક સૂત્રમાં બાંધતો ઉત્સવ છે, જેમાં લાખો લોકો શ્રદ્ધાપૂર્વક જોડાય છે.
સોશિયલ મીડિયામાં અમારી સાથે જોડાવ