રાજ્યસભાએ બુધવારે Prevention of Insults to National Honour (Amendment) Bill, 2026 પસાર કર્યું. આ સુધારા દ્વારા 'વંદે માતરમ'ને Prevention of Insults to National Honour Act, 1971 હેઠળ સામેલ કરવામાં આવ્યું છે અને રાષ્ટ્રીય ગીત પ્રત્યેના કેટલાક પ્રકારના અપમાનજનક વર્તનને હવે દંડનીય ગુનો બનાવવામાં આવ્યો છે.
આ સુધારો 'વંદે માતરમ'ની 150મી વર્ષગાંઠની ઉજવણી દરમિયાન કરવામાં આવ્યો છે. આ પહેલાં પણ કેન્દ્ર સરકારે સરકારી કાર્યક્રમોમાં 'વંદે માતરમ'ના ગાનને પ્રોત્સાહન આપવા માટે અનેક પ્રયાસો કર્યા હતા.
બિલ મુજબ હવે ઇરાદાપૂર્વક 'વંદે માતરમ'ના ગાનમાં અવરોધ ઊભો કરવો અથવા તેને ગાવાથી રોકવાનો પ્રયાસ કરવો, તેમજ રાષ્ટ્રીય ગીતનું અપમાન કરતી હરકતો કરવી, કાયદા હેઠળ દંડનીય ગુનો ગણાશે.
આ સુધારા દ્વારા Prevention of Insults to National Honour Act, 1971નો વ્યાપ વધારવામાં આવ્યો છે. હાલમાં આ કાયદો ભારતીય રાષ્ટ્રીય ધ્વજ, ભારતનું બંધારણ અને રાષ્ટ્ર ગાન 'જન ગણ મન' ને કાનૂની સુરક્ષા આપે છે.
'વંદે માતરમ'ની રચના બંકિમચંદ્ર ચટ્ટોપાધ્યાયે કરી હતી અને બાદમાં તેને તેમની પ્રસિદ્ધ નવલકથા 'આનંદમઠ'માં સ્થાન આપવામાં આવ્યું હતું. ભારતના સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામ દરમિયાન 'વંદે માતરમ' દેશભક્તિનું પ્રેરણાસ્રોત બન્યું હતું અને તેને ભારતના રાષ્ટ્રીય ગીત (National Song) તરીકે માન્યતા આપવામાં આવી છે.
આ પ્રસ્તાવિત કાયદા બાદ હવે 'અપમાન' (Insult) અને 'અવરોધ' (Obstruction)ની કાનૂની વ્યાખ્યા શું હશે તેમજ ઇરાદાપૂર્વક ગાનમાં વિક્ષેપ પાડવો અને કોઈ વ્યક્તિ દ્વારા સ્વેચ્છાએ ગાનમાં ભાગ ન લેવાનો નિર્ણય – આ બંને વચ્ચે કાયદો કેવી રીતે ભેદ કરશે તે અંગે નવી ચર્ચા શરૂ થવાની શક્યતા છે.
સોશિયલ મીડિયામાં અમારી સાથે જોડાવ