દેશભરમાં E20 પેટ્રોલ, ઇથેનોલ બ્લેન્ડિંગ, વાહનોના માઇલેજ અને એન્જિન પર તેની અસર અંગે ચર્ચા ચાલી રહી છે. કેન્દ્રીય માર્ગ પરિવહન અને રાજમાર્ગ મંત્રી નીતિન ગડકરીએ આ મુદ્દાઓ પર વિગતવાર સ્પષ્ટતા કરી.

તેમના જણાવ્યા મુજબ, અત્યાર સુધી ઇથેનોલના કારણે વાહનોને નુકસાન થયું હોવાનો કોઈ વૈજ્ઞાનિક કે અધિકૃત પુરાવો મળ્યો નથી. તેમણે કહ્યું કે વૈકલ્પિક ઇંધણથી ભારતની ક્રૂડ ઓઇલ આયાત ઘટશે, પ્રદૂષણમાં ઘટાડો થશે અને ખેડૂતોને પણ વધારાની આવક મળશે.

પ્રશ્ન: ઇથેનોલ અંગે સૌથી વધુ ચર્ચા તમે કરો છો, જ્યારે તમે પેટ્રોલિયમ મંત્રી નથી?

ગડકરી: હું માર્ગ પરિવહન મંત્રી છું અને વાહનો માટેના ટેક્નિકલ ધોરણો નક્કી કરવાની જવાબદારી મારા મંત્રાલયની છે. કયું ઇંધણ ઉપલબ્ધ કરાવવું તે પેટ્રોલિયમ મંત્રાલય નક્કી કરે છે. છેલ્લા ઘણા વર્ષોથી હું ખેડૂતોના હિત અને વૈકલ્પિક ઇંધણને પ્રોત્સાહન આપવા માટે કાર્ય કરી રહ્યો છું. ભારત દર વર્ષે મોટી રકમનું પેટ્રોલિયમ આયાત કરે છે અને વાહનોથી થતા પ્રદૂષણમાં ઘટાડો કરવો પણ જરૂરી છે.

પ્રશ્ન: E20 માટે જરૂરી ઇથેનોલનું ઉત્પાદન દેશમાં થઈ રહ્યું છે?

ગડકરી: હાલમાં દેશની ઇથેનોલ ઉત્પાદન ક્ષમતા જરૂરિયાત કરતાં વધુ છે. ઇથેનોલ માત્ર શેરડીમાંથી જ નહીં પરંતુ મોલાસીસ, મકાઈ, તૂટેલા ચોખા, પરાળ અને વાંસ જેવા સ્ત્રોતોમાંથી પણ બનાવવામાં આવે છે. આ પહેલથી તેલની આયાતમાં બચત થઈ છે અને ખેડૂતોને નવા બજારો મળ્યા છે.

પ્રશ્ન: લોકો કહે છે કે E20 પેટ્રોલથી માઇલેજ ઓછું મળે છે. શું આ સાચું છે?

ગડકરી: વાહનનું માઇલેજ માત્ર ઇંધણ પર આધારિત નથી. રસ્તાની ગુણવત્તા, ટ્રાફિક અને ડ્રાઇવિંગ સ્ટાઇલ પણ મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે. ઇથેનોલની ઊર્જા ક્ષમતા પેટ્રોલ કરતાં થોડી ઓછી હોવાથી કેટલાક કિસ્સામાં થોડો ફરક આવી શકે છે. જોકે ઇથેનોલ પર્યાવરણ માટે વધુ અનુકૂળ છે અને ભવિષ્યમાં ફ્લેક્સ-ફ્યુઅલ ટેક્નોલોજીથી આ તફાવત વધુ ઘટશે.

પ્રશ્ન: કેટલાક દેશોમાં ગ્રાહકોને 100 ટકા પેટ્રોલનો વિકલ્પ મળે છે. ભારતમાં કેમ નથી?

ગડકરી: દરેક દેશ પોતાની જરૂરિયાત અને પરિસ્થિતિ અનુસાર નીતિઓ બનાવે છે. ભારતનો મુખ્ય હેતુ તેલ આયાતમાં ઘટાડો અને પ્રદૂષણ નિયંત્રણ છે. બ્રાઝિલ જેવા દેશોમાં ઘણા વર્ષોથી વિવિધ પ્રકારના ઇંધણ ઉપલબ્ધ છે, જ્યારે ભારતમાં આ વ્યવસ્થા ધીમે ધીમે વિકસાવવામાં આવી રહી છે.

પ્રશ્ન: શું E20 પેટ્રોલથી વાહનો ખરાબ થાય છે?

ગડકરી: અત્યાર સુધી એવો કોઈ અધિકૃત પુરાવો મળ્યો નથી કે ઇથેનોલ મિશ્રિત પેટ્રોલથી વાહનોને નુકસાન થયું હોય. દેશમાં વર્ષ 2004થી પેટ્રોલમાં ઇથેનોલનું મિશ્રણ કરવામાં આવી રહ્યું છે. સોશિયલ મીડિયા પર ફરતી અનેક માહિતી તથ્ય આધારિત નથી.

પ્રશ્ન: ઇથેનોલ સસ્તું હોય તો પેટ્રોલના ભાવ કેમ ઘટતા નથી?

ગડકરી: પેટ્રોલના ભાવ આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રૂડ ઓઇલના દર અને પેટ્રોલિયમ મંત્રાલયની નીતિઓ પર આધાર રાખે છે. ભાવ નક્કી કરવાનો નિર્ણય મારા મંત્રાલય હેઠળ આવતો નથી.

પ્રશ્ન: જો ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ ખૂબ ઓછા થઈ જાય તો પણ ઇથેનોલ ફાયદાકારક રહેશે?

ગડકરી: ઇથેનોલનો હેતુ માત્ર ખર્ચ ઘટાડવાનો નથી. દેશની ઊર્જા સુરક્ષા વધારવી, પ્રદૂષણ ઓછું કરવું, ખેડૂતોને લાભ પહોંચાડવો અને આયાત પરની નિર્ભરતા ઘટાડવી પણ એટલી જ મહત્વપૂર્ણ બાબતો છે.

પ્રશ્ન: રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગો પર ખાડાઓ અંગે ઉઠતી ફરિયાદો પર શું કહેશો?

ગડકરી: રસ્તાઓની ગુણવત્તા પર સતત નજર રાખવામાં આવે છે. નવી ટેક્નોલોજીની મદદથી માર્ગોની તપાસ કરવામાં આવે છે. અનેક પ્રોજેક્ટની સમીક્ષા કરવામાં આવી છે અને ગુણવત્તામાં ખામી જોવા મળતાં કેટલાક કોન્ટ્રાક્ટરો સામે કાર્યવાહી પણ કરવામાં આવી છે. હવે કોન્ટ્રાક્ટરોનું રેટિંગ પણ જાહેર કરવામાં આવશે.

પ્રશ્ન: તમારી સ્પષ્ટ વાતો ઘણી વખત ચર્ચામાં રહે છે. શું તેની રાજકીય અસર થઈ છે?

ગડકરી: હું સિદ્ધાંતોના આધારે રાજકારણમાં વિશ્વાસ રાખું છું. મારા માટે રાજકારણ સત્તા મેળવવાનું સાધન નહીં પરંતુ સમાજ અને દેશના વિકાસનું માધ્યમ છે.

ઇથેનોલના પ્રકાર

  • પ્રથમ પેઢી (First Generation Ethanol): શેરડીનો રસ, મોલાસીસ, મકાઈ, મીઠા જુવાર, સડેલા બટાકા અને અન્ય ખાદ્ય પાકોમાંથી બનાવવામાં આવે છે.
  • બીજી પેઢી (Second Generation Ethanol): ચોખાની ભૂસી, ઘઉંની ભૂસી, મકાઈના ડોડા, વાંસ અને અન્ય કૃષિ કચરામાંથી તૈયાર કરવામાં આવે છે.

ઘણા દેશોમાં પહેલેથી જ ઇથેનોલ મિશ્રિત પેટ્રોલનો ઉપયોગ

અમેરિકા, બ્રાઝિલ અને જાપાન સહિતના અનેક દેશોમાં ઇથેનોલ મિશ્રિત પેટ્રોલ વર્ષોથી વપરાઈ રહ્યું છે. સરકારના જણાવ્યા મુજબ, ભારતે પણ ઇથેનોલ બ્લેન્ડિંગના કારણે ક્રૂડ ઓઇલ આયાતમાં નોંધપાત્ર વિદેશી મુદ્રાની બચત કરી છે. ઉપરાંત પ્રદૂષણ ઘટાડવા અને ખેડૂતોની આવક વધારવામાં પણ આ પહેલ મદદરૂપ બની છે.

ભારતે નિર્ધારિત સમય પહેલાં જ 20 ટકા ઇથેનોલ બ્લેન્ડિંગનું લક્ષ્ય હાંસલ કર્યું છે. 1 એપ્રિલથી દેશભરમાં E20 પેટ્રોલ ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવ્યું છે અને સરકાર હવે 2030 સુધીમાં તેને 30 ટકા સુધી પહોંચાડવાનો લક્ષ્ય ધરાવે છે.