દર વર્ષે 26 જુલાઈ ના રોજ સમગ્ર ભારત કારગિલ વિજય દિવસ ઉજવે છે. આ દિવસ વર્ષ 1999માં કારગિલ યુદ્ધ દરમિયાન ભારતીય સેનાએ પાકિસ્તાન સમર્થિત ઘૂસણખોરો સામે મેળવેલી ઐતિહાસિક જીતની યાદમાં ઉજવવામાં આવે છે. દેશની સરહદોની સુરક્ષા માટે પોતાના પ્રાણોની આહુતિ આપનાર વીર જવાનોના શૌર્ય, બલિદાન અને દેશભક્તિને આ દિવસે સમગ્ર રાષ્ટ્ર કૃતજ્ઞતાપૂર્વક યાદ કરે છે.

કારગિલ યુદ્ધ કેવી રીતે શરૂ થયું?

1999 દરમિયાન પાકિસ્તાનના સૈનિકો અને પાકિસ્તાન સમર્થિત ઘૂસણખોરોએ જમ્મુ-કાશ્મીરના કારગિલ, દ્રાસ, બટાલિક અને આસપાસના વિસ્તારોમાં ભારતીય સરહદની અંદર આવેલા અનેક વ્યૂહાત્મક પહાડી વિસ્તારો પર ગુપ્ત રીતે કબજો જમાવ્યો હતો. શિયાળાની ઋતુ દરમિયાન ખાલી કરવામાં આવતી કેટલીક ઊંચી ચોકીઓનો લાભ લઈ આ ઘૂસણખોરી કરવામાં આવી હતી.

ભારતીય સેનાને પરિસ્થિતિની જાણ થતાં જ આ વિસ્તારોને ફરી કબજામાં લેવા માટે વ્યાપક લશ્કરી કાર્યવાહી શરૂ કરવામાં આવી.

શું હતું 'ઓપરેશન વિજય'?

પાકિસ્તાની ઘૂસણખોરોને ભારતીય ભૂમિમાંથી હટાવવા માટે ભારતીય સેનાએ શરૂ કરેલા અભિયાનને 'ઓપરેશન વિજય' નામ આપવામાં આવ્યું હતું. ભારતીય વાયુસેનાએ પણ 'ઓપરેશન સફેદ સાગર' હેઠળ મહત્વપૂર્ણ સહયોગ આપ્યો હતો.

સમુદ્ર સપાટીથી હજારો ફૂટ ઊંચાઈએ, અત્યંત પ્રતિકૂળ હવામાન અને કઠિન ભૂગોળ વચ્ચે ભારતીય જવાનોએ અદમ્ય સાહસ અને શૌર્યનું પ્રદર્શન કરીને એક પછી એક વ્યૂહાત્મક શિખરો પર ફરી કબજો મેળવ્યો હતો.

26 જુલાઈનું મહત્વ શું છે?

લગભગ બે મહિના સુધી ચાલેલા યુદ્ધ બાદ 26 જુલાઈ, 1999ના રોજ ભારતે કારગિલ ક્ષેત્રમાંથી તમામ ઘૂસણખોરોને હટાવવામાં સફળતા મેળવી હતી. આ વિજયની સત્તાવાર જાહેરાત બાદ આ દિવસને દર વર્ષે કારગિલ વિજય દિવસ તરીકે ઉજવવામાં આવે છે.

યુદ્ધમાં ભારતનું બલિદાન

કારગિલ યુદ્ધ દરમિયાન ભારતીય સેનાના 527 જવાનો શહીદ થયા હતા, જ્યારે અનેક જવાનો ઘાયલ થયા હતા. કેપ્ટન વિક્રમ બાત્રા, લેફ્ટનન્ટ મનોજ કુમાર પાંડે, ગ્રેનેડિયર યોગેન્દ્ર સિંહ યાદવ, રાઇફલમેન સંજય કુમાર સહિત અનેક વીર સૈનિકોના પરાક્રમે દેશના ઇતિહાસમાં અમર સ્થાન મેળવ્યું છે. તેમનામાંથી કેટલાકને દેશના સર્વોચ્ચ સૈન્ય સન્માન પરમવીર ચક્રથી નવાજવામાં આવ્યા હતા.

કારગિલ યુદ્ધમાંથી મળેલા પાઠ

કારગિલ યુદ્ધ પછી ભારતે પોતાની સરહદી સુરક્ષા, ગુપ્તચર વ્યવસ્થા, ઉચ્ચ હિમાલયી વિસ્તારોમાં સૈન્ય તૈનાતી અને આધુનિક સૈન્ય ટેક્નોલોજી પર વધુ ભાર મૂક્યો. આ યુદ્ધે ભારતીય સશસ્ત્ર દળોની ક્ષમતા, તાલીમ અને સંકલનને વધુ મજબૂત બનાવવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી હતી.

દેશભરમાં શ્રદ્ધાંજલિ કાર્યક્રમો

કારગિલ વિજય દિવસ નિમિત્તે દેશભરમાં શહીદ સ્મારકો પર પુષ્પાંજલિ કાર્યક્રમો, શ્રદ્ધાંજલિ સભાઓ, તિરંગા યાત્રાઓ અને દેશભક્તિના વિવિધ કાર્યક્રમો યોજાય છે. દ્રાસ સ્થિત કારગિલ વોર મેમોરિયલ ખાતે ભારતીય સેનાના અધિકારીઓ, શહીદોના પરિવારજનો અને દેશભરના નાગરિકો વીર જવાનોને શ્રદ્ધાંજલિ અર્પણ કરે છે.

કારગિલ વિજય દિવસનો સંદેશ

કારગિલ વિજય દિવસ માત્ર એક ઐતિહાસિક વિજયની ઉજવણી નથી, પરંતુ દેશ માટે સર્વોચ્ચ બલિદાન આપનાર સૈનિકો પ્રત્યે આદર અને કૃતજ્ઞતા વ્યક્ત કરવાનો દિવસ છે. આ દિવસ દેશના દરેક નાગરિકને રાષ્ટ્રપ્રેમ, એકતા, હિંમત અને ફરજ પ્રત્યેની નિષ્ઠાનો સંદેશ આપે છે.