રોકાણકારોને આકર્ષવા અને લાંબા ગાળાના રોકાણ માટે અનુકૂળ વાતાવરણ ઊભું કરવામાં ગુજરાત દેશનું સૌથી આગળનું રાજ્ય બન્યું છે. NITI Aayog દ્વારા શુક્રવારે પ્રથમ વખત જાહેર કરાયેલા Investment Friendliness Indexમાં ગુજરાતે પ્રથમ સ્થાન મેળવ્યું છે. તેના પછી મહારાષ્ટ્ર, તમિલનાડુ, ગોવા અને ઓડિશાનો ક્રમ આવે છે.
આ ઇન્ડેક્સની જાહેરાત કેન્દ્રીય નાણાં પ્રધાન નિર્મલા સીતારમણે વર્ષ 2025-26ના કેન્દ્રીય બજેટ દરમિયાન કરી હતી. દેશના 28 રાજ્યો અને 8 કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો (કુલ 36 એકમો)નું મૂલ્યાંકન કરવામાં આવ્યું.
ગુજરાતને સૌથી વધુ 56.6 ગુણ
100માંથી મળેલા ગુણના આધારે ગુજરાતે 56.6 ગુણ મેળવી પ્રથમ સ્થાન મેળવ્યું છે. રાજ્યના કાર્યક્ષમ બંદર સંચાલન, અનુકૂળ વેપાર વાતાવરણ અને મજબૂત વીજળી ક્ષેત્રને આ સફળતાના મુખ્ય કારણ તરીકે દર્શાવવામાં આવ્યા છે.
મહારાષ્ટ્રે 53.7 ગુણ સાથે બીજું સ્થાન મેળવ્યું છે. રાજ્યએ ખાનગી ઇક્વિટી (PE) અને વેન્ચર કેપિટલ (VC) રોકાણ આકર્ષવામાં તેમજ મજબૂત આર્થિક સૂચકોના આધારે શ્રેષ્ઠ પ્રદર્શન કર્યું છે.
ટોપ 4 મોટા રાજ્ય
| ક્રમ | રાજ્ય | સ્કોર |
|---|---|---|
| 1 | ગુજરાત | 56.6 |
| 2 | મહારાષ્ટ્ર | 53.7 |
| 3 | તમિલનાડુ | 53.3 |
| 4 | ઓડિશા | 52.4 |
સિટી સ્ટેટ્સ અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં ગોવાએ 53.1 ગુણ સાથે પ્રથમ સ્થાન મેળવ્યું છે. ત્યારબાદ દિલ્હી (49.9) અને ચંડીગઢ (47.1)નો ક્રમ આવે છે.
જ્યારે પર્વતીય અને ઉત્તર-પૂર્વીય રાજ્યોમાં ઉત્તરાખંડ (47.5) પ્રથમ, આસામ (47.3) બીજા અને હિમાચલ પ્રદેશ (46.1) ત્રીજા સ્થાને રહ્યા છે.
8 મુખ્ય માપદંડના આધારે મૂલ્યાંકન
Investment Friendliness Index રાજ્ય અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોના પ્રદર્શનનું મૂલ્યાંકન 8 મુખ્ય સ્તંભો અને 90 સૂચકોના આધારે કરે છે. તેમાં મુખ્યત્વે નીચેના મુદ્દાઓનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે:
- ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર
- બિઝનેસ ક્લાઈમેટ
- કુદરતી અને માનવ સંસાધનો
- સરકારી નીતિઓ
- નિયમનકારી સરળતા (Regulatory Ease)
- સંસ્થાકીય કાર્યક્ષમતા
- નાણાકીય સ્થિતિ
- પર્યાવરણીય સ્થિરતા
આ ઉપરાંત દેશભરના 1,850 રોકાણકારોના પ્રતિસાદને પણ ઇન્ડેક્સમાં સામેલ કરવામાં આવ્યા હતા જેથી રોકાણકારોની વાસ્તવિક ધારણાઓનું પ્રતિબિંબ મળી શકે.
'આ સ્પર્ધા નહીં, સુધારાનું સાધન છે'
NITI Aayogના ઉપાધ્યક્ષ અશોક લાહિરીએ જણાવ્યું કે રોકાણકારો કોઈ પણ રાજ્યમાં રોકાણનો નિર્ણય લેતી વખતે ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરની ગુણવત્તા, નિયમનકારી સ્થિરતા, સંસ્થાકીય કાર્યક્ષમતા અને કુશળ માનવબળ જેવા પરિબળોને મહત્વ આપે છે.
તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે આ ઇન્ડેક્સને રાજ્યો વચ્ચેની માત્ર સ્પર્ધા તરીકે નહીં પરંતુ પોતાની કામગીરીનું મૂલ્યાંકન અને સુધારાની તક તરીકે જોવો જોઈએ.
ચાર શ્રેણીમાં કરવામાં આવ્યું વર્ગીકરણ
ઇન્ડેક્સમાં તમામ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને ત્રણ અલગ જૂથોમાં વહેંચવામાં આવ્યા છે:
- મોટા રાજ્ય
- પર્વતીય અને ઉત્તર-પૂર્વીય રાજ્ય
- સિટી સ્ટેટ્સ અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો
સ્કોરના આધારે તેમને ચાર કેટેગરીમાં પણ વર્ગીકૃત કરવામાં આવ્યા છે:
- Top Performing States – 50થી વધુ સ્કોર
- Frontrunners – 45થી 50 સ્કોર
- Emerging Performers – 40થી 45 સ્કોર
- Aspiring States – 40થી ઓછો સ્કોર
ઉલ્લેખનીય છે કે જૂન મહિનામાં NITI Aayogની ગવર્નિંગ કાઉન્સિલની બેઠક દરમિયાન વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ રાજ્યોને રોકાણકારોના પ્રતિસાદને ગંભીરતાથી લેવા અને વ્યવસાય શરૂ કરવાની પ્રક્રિયાને વધુ સરળ બનાવવાના પ્રયાસો કરવા અપીલ કરી હતી, જેથી ભારત વૈશ્વિક રોકાણ માટે વધુ આકર્ષક ગંતવ્ય બની શકે.
સોશિયલ મીડિયામાં અમારી સાથે જોડાવ