ગુજરાત સરકારે ગાંધીનગર સ્થિત રાજ્યના મહત્ત્વાકાંક્ષી ઇન્ફોસિટી પ્રોજેક્ટના ડેવલપર ક્રિએટિવ ઇન્ફોસિટી લિમિટેડની લીઝનું નવીનીકરણ નહીં કરવાનો નિર્ણય લીધો છે. આ નિર્ણય બાદ 2030માં કન્સેશન પીરિયડ પૂર્ણ થયા પછી સરકાર 116 એકરમાં ફેલાયેલા સમગ્ર કેમ્પસનો કબજો પરત લેશે.

રાજ્ય સરકારના ઉચ્ચ સ્તરે લેવામાં આવેલા આ નિર્ણય પાછળ સરકાર અને ડેવલપર વચ્ચે કન્સેશન અને લીઝ એગ્રીમેન્ટના કથિત ઉલ્લંઘનોને લઈને વર્ષોથી ચાલતો વિવાદ મુખ્ય કારણ હોવાનું માનવામાં આવે છે. જોકે 30 વર્ષની લીઝ જુલાઈ 2030માં પૂર્ણ થવાની છે, તેમ છતાં વિજ્ઞાન અને ટેક્નોલોજી વિભાગે કન્સેશન પીરિયડ પૂર્ણ થયા બાદ જમીન અને પ્રોજેક્ટની સંપત્તિ પરત મેળવવાની પ્રક્રિયા શરૂ કરી દીધી હોવાનું અધિકારીક સૂત્રોએ જણાવ્યું છે.

સરકારના એક વરિષ્ઠ અધિકારીએ જણાવ્યું કે, "કથિત કરારભંગને ધ્યાનમાં રાખતા લીઝ લંબાવવાનું કોઈ કારણ નથી. સરકારે ઓગસ્ટ 2008માં જ કરાર સમાપ્ત કરવાની નોટિસ આપી હતી, પરંતુ ત્યારબાદ મામલો આર્બિટ્રેશનમાં ગયો અને વર્ષોથી કાનૂની પ્રક્રિયા હેઠળ છે."

વિકાસ સાથે સંકળાયેલા સૂત્રોના જણાવ્યા મુજબ, સરકાર કરારની જોગવાઈઓ અનુસાર સ્થળ પર બનેલી ઇમારતો અને અન્ય ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર માટે ક્રિએટિવ ઇન્ફોસિટી લિમિટેડને વળતર આપશે. આ વળતર સંપત્તિના અવમૂલ્યન (Depreciated Asset Value)ના આધારે નક્કી કરવામાં આવશે.

સૂત્રોએ વધુમાં જણાવ્યું કે, ડેવલપરને ચૂકવવામાં આવનાર વળતર લીઝ કરારના કથિત ઉલ્લંઘનોથી ઊભી થયેલી નાણાકીય જવાબદારીઓની સરખામણીએ નોંધપાત્ર રીતે ઓછું હોવાની શક્યતા છે.

ઇન્ફોસિટી પ્રોજેક્ટની કલ્પના ગુજરાતની પ્રથમ એકીકૃત ઇન્ફોર્મેશન ટેક્નોલોજી ટાઉનશિપ તરીકે કરવામાં આવી હતી. તેનો હેતુ વિશ્વસ્તરીય સુવિધાઓ ધરાવતા એક જ કેમ્પસમાં અગ્રણી IT અને ટેક્નોલોજી કંપનીઓને આકર્ષવાનો હતો. આ પ્રોજેક્ટ માટે પ્રી-ફિઝિબિલિટી સ્ટડી કન્સલ્ટન્સી ફર્મ PwCની મદદથી કરવામાં આવી હતી અને ગુજરાત ઇન્ફોર્મેટિક્સ લિમિટેડને સરકારની નોડલ એજન્સી તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવી હતી.

ગુજરાત ઇન્ફોર્મેટિક્સ લિમિટેડ અને ક્રિએટિવ ઇન્ફોસિટી લિમિટેડ વચ્ચે 1 ઓગસ્ટ, 2000ના રોજ કન્સેશન એગ્રીમેન્ટ પર હસ્તાક્ષર થયા હતા. ત્યારબાદ ફેબ્રુઆરી 2001માં થયેલા માસ્ટર લીઝ એગ્રીમેન્ટ હેઠળ રાજ્ય સરકારે ગાંધીનગરમાં આવેલી 116 એકર જમીન IT ટાઉનશિપના વિકાસ માટે કંપનીને લીઝ પર આપી હતી.

જોકે થોડા વર્ષોમાં જ સરકાર અને ડેવલપર વચ્ચે મતભેદો શરૂ થયા હતા. ઓગસ્ટ 2008માં ગુજરાત ઇન્ફોર્મેટિક્સ લિમિટેડે કંપનીને અંતિમ ટર્મિનેશન નોટિસ પાઠવી હતી અને પ્રોજેક્ટ સાઇટનો કબજો સરકારને સોંપવા તેમજ પ્રોજેક્ટની સંપત્તિ પરત ટ્રાન્સફર કરવા નિર્દેશ આપ્યો હતો.

કરારના કથિત ઉલ્લંઘનોમાં 39 એકરથી વધુ જમીનનો વ્યાવસાયિક ઉપયોગ, મંજૂર કરાયેલા લેન્ડ-યૂઝ પ્લાનનો ભંગ, નિર્ધારિત બાંધકામ સમયપત્રક અને પ્રોજેક્ટની શરતોનું પાલન ન કરવું, નિર્ધારિત ફોર્મેટમાં ડેવલપમેન્ટ સિક્યુરિટી જમા ન કરવી, સરકાર સાથેના રેવન્યૂ-શેરિંગ સંબંધિત વિવાદો, ઇન્ફોસિટીની મિલકતોનું સીધું વેચાણ, પ્રોજેક્ટ વિકાસ સંબંધિત ખર્ચની ચૂકવણી ન કરવી તેમજ ગુજરાત ઇન્ફોર્મેટિક્સ લિમિટેડની સલાહથી સ્વતંત્ર એન્જિનિયર અને ઓડિટરની નિમણૂક ન કરવાનો સમાવેશ થાય છે.

જ્યારે આ પ્રોજેક્ટની શરૂઆત કરવામાં આવી હતી ત્યારે ઇન્ફોસિટી ગાંધીનગર શહેરની બહારના વિસ્તારમાં આવેલી હતી. પરંતુ છેલ્લા બે દાયકામાં શહેરના વિકાસને કારણે હવે આ IT હબ શહેરની અંદર આવી ગયું છે.