ધનતેરસ 2026: ધન, આરોગ્ય અને સમૃદ્ધિની કામના સાથે ઉજવાશે પર્વ

અમદાવાદ: દિવાળીના પાંચ દિવસીય તહેવારની શરૂઆત ધનતેરસથી થાય છે. વર્ષ 2026માં ધનતેરસનો પવિત્ર તહેવાર શુક્રવાર, 6 નવેમ્બરના રોજ ઉજવવામાં આવશે. હિન્દુ પંચાંગ અનુસાર, કારતક માસના કૃષ્ણ પક્ષની ત્રયોદશી તિથિએ આ પર્વ મનાવવામાં આવે છે. આ દિવસ ભગવાન ધન્વંતરી, માતા લક્ષ્મી અને ધનના દેવતા કુબેરની પૂજા માટે વિશેષ મહત્ત્વ ધરાવે છે. ધનતેરસના દિવસે સોનું, ચાંદી, વાસણો અને અન્ય ઘરવપરાશની વસ્તુઓ ખરીદવાની પરંપરા પણ પ્રચલિત છે.

ધનતેરસ 2026ની તારીખ અને પૂજાનું શુભ મુહૂર્ત

વર્ષ 2026માં ધનતેરસ 6 નવેમ્બર, શુક્રવારના રોજ છે. અમદાવાદના પંચાંગ મુજબ ત્રયોદશી તિથિ 6 નવેમ્બરના રોજ સવારે 10:30 વાગ્યે શરૂ થશે અને 7 નવેમ્બરના રોજ સવારે 10:47 વાગ્યે પૂર્ણ થશે. 

અમદાવાદમાં ધનતેરસના દિવસે લક્ષ્મી-કુબેર પૂજા માટેનું મુખ્ય શુભ મુહૂર્ત સાંજે 6:30થી રાત્રે 8:28 વાગ્યા સુધી રહેશે. આ સમયગાળો 1 કલાક અને 58 મિનિટનો છે. પ્રદોષ કાળ સાંજે 5:59થી રાત્રે 8:33 વાગ્યા સુધી રહેશે.

નોંધનીય છે કે આ મુહૂર્ત અમદાવાદ માટે છે. ગુજરાતનાં અન્ય શહેરોમાં સ્થાનિક સૂર્યોદય અને સૂર્યાસ્તના આધારે સમય થોડો બદલાઈ શકે છે.

ધનતેરસ કેમ ઉજવવામાં આવે છે?

ધનતેરસને ધનત્રયોદશી તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. ધાર્મિક માન્યતા અનુસાર, સમુદ્રમંથન દરમિયાન ભગવાન ધન્વંતરી અમૃતકળશ સાથે પ્રગટ થયા હતા. ભગવાન ધન્વંતરીને આયુર્વેદ અને આરોગ્યના દેવતા માનવામાં આવે છે. આ કારણે ધનતેરસને ધન્વંતરી જયંતિ તરીકે પણ ઉજવવામાં આવે છે.

આ દિવસે લોકો સારા સ્વાસ્થ્ય, લાંબા આયુષ્ય, સુખ અને સમૃદ્ધિ માટે પ્રાર્થના કરે છે. માતા લક્ષ્મી ધન અને સમૃદ્ધિની દેવી તરીકે તથા ભગવાન કુબેર ધનના રક્ષક તરીકે પૂજાય છે.

ધનતેરસ પર સોનું, ચાંદી અને વાસણો ખરીદવાની પરંપરા

ધનતેરસના દિવસે ખરીદી કરવાનું વિશેષ મહત્ત્વ માનવામાં આવે છે. ઘણા પરિવારો આ દિવસે સોનું, ચાંદી, ઘરવપરાશનાં વાસણો, ઘરેણાં અને અન્ય ઉપયોગી વસ્તુઓ ખરીદે છે.

વાસણો ખરીદવાની પરંપરાને સમુદ્રમંથન દરમિયાન ભગવાન ધન્વંતરીના અમૃતકળશ સાથેના પ્રાગટ્યની કથા સાથે જોડવામાં આવે છે. સોનું અને ચાંદી ખરીદવાને શુભ શરૂઆત તથા સમૃદ્ધિનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે.

જોકે, ધનતેરસના દિવસે ખરીદી કરવાથી સંપત્તિમાં ચોક્કસ વધારો થાય છે એવો કોઈ વૈજ્ઞાનિક પુરાવો નથી. આ ખરીદી મુખ્યત્વે ધાર્મિક આસ્થા અને પરંપરા સાથે જોડાયેલી છે. ખરીદી કરતી વખતે બજારભાવ, શુદ્ધતા, હોલમાર્ક અને બિલની ચકાસણી કરવી જરૂરી છે.

ધનતેરસ પર યમદીપ પ્રગટાવવાની પરંપરા

ધનતેરસના દિવસે યમદીપ પ્રગટાવવાની પણ ધાર્મિક પરંપરા છે. આ વિધિમાં ઘરની બહાર દક્ષિણ દિશામાં દીવો પ્રગટાવવામાં આવે છે. ધાર્મિક માન્યતા અનુસાર, યમરાજને સમર્પિત આ દીપદાન પરિવારના સભ્યોના લાંબા આયુષ્ય અને અકાળ મૃત્યુથી રક્ષણની પ્રાર્થના સાથે જોડાયેલું છે.

અમદાવાદના પંચાંગ મુજબ 6 નવેમ્બરે યમદીપ માટેનો પ્રદોષ કાળ સાંજે 5:59થી રાત્રે 8:33 વાગ્યા સુધી દર્શાવવામાં આવ્યો છે.

ધનતેરસથી શરૂ થશે દિવાળીના તહેવારોની ઉજવણી

ધનતેરસ સાથે દિવાળીના તહેવારોની શરૂઆત થાય છે. ત્યારબાદ કાળી ચૌદશ, દિવાળી, ગોવર્ધન પૂજા અને ભાઈબીજ જેવા પર્વોની ઉજવણી કરવામાં આવે છે. ગુજરાતમાં દિવાળી પછીના બેસતા વર્ષનું પણ વિશેષ મહત્ત્વ છે.

આ દિવસોમાં લોકો ઘરની સફાઈ કરે છે, રંગોળી બનાવે છે, દીવડા પ્રગટાવે છે અને પરિવારજનો સાથે તહેવારની ખુશીઓ વહેંચે છે. વેપારીઓ માટે પણ આ સમયગાળો ધાર્મિક અને વ્યવસાયિક રીતે મહત્ત્વનો માનવામાં આવે છે.

ધનતેરસનો સંદેશ: સંપત્તિની સાથે આરોગ્યનું પણ મહત્ત્વ

ધનતેરસનો તહેવાર માત્ર ધનની પૂજા કે ખરીદી પૂરતો સીમિત નથી. આ પર્વ આરોગ્ય, સુખાકારી અને સમૃદ્ધિનું મહત્ત્વ સમજાવે છે. ભગવાન ધન્વંતરીની પૂજા દ્વારા સ્વાસ્થ્ય માટેની પ્રાર્થના કરવામાં આવે છે, જ્યારે માતા લક્ષ્મી અને ભગવાન કુબેરની આરાધના સુખ-સમૃદ્ધિની કામના સાથે જોડાયેલી છે.

આમ, ધનતેરસ 2026નો તહેવાર ધાર્મિક આસ્થા, પરંપરા અને નવી શરૂઆતના સંદેશ સાથે ઉજવાશે. લોકો પૂજા-અર્ચના, દીપદાન અને પરંપરાગત ખરીદી દ્વારા આ પર્વની ઉજવણી કરશે.