સામાન્ય રીતે સોસાયટીમાં એવું માનવામાં આવે છે કે વ્યક્તિની ડિગ્રી અને પદ જેટલું મોટું, તેનો પગાર પણ એટલો જ ઊંચો હોવો જોઈએ. પરંતુ અક્ષરજ્ઞાન અને માનવવિકાસમાં દેશભરમાં મોખરે રહેલા કેરળ રાજ્યમાંથી એક એવો કિસ્સો પ્રકાશમાં આવ્યો છે જે સામાજિક સમાનતા અને શ્રમના ગૌરવ (Dignity of Labor) ની એક નવી જ મિસાલ પેશ કરે છે. કેરળના નેશનલ હેલ્થ મિશન (NHM) હેઠળ કરાર આધારિત (Contractual) કામ કરતા એક સરકારી ડૉક્ટર અને સફાઈકર્મી બંનેનો માસિક પગાર ₹૨૦,૦૦૦ જેટલો એકસરખો હોવાની વિગત સામે આવી છે.

આ બાબત સોશિયલ મીડિયા પર અનેક ચર્ચાઓ જગાવી રહી છે, પરંતુ તેની પાછળ છુપાયેલો સકારાત્મક સંદેશ એ છે કે કોઈપણ નાનું કામ સમાજ માટે એટલું જ મહત્વનું છે જેટલું કોઈ મોટું વ્યવસાયિક કામ.

વાયરલ આરટીઆઈ (RTI) માંથી બહાર આવી હકીકત

આ અનોખી વિગત ત્યારે સામે આવી જ્યારે આરટીઆઈ એક્ટ હેઠળ કેરળના આરોગ્ય વિભાગ પાસે કર્મચારીઓના વેતન અંગેની માહિતી માંગવામાં આવી. નેશનલ હેલ્થ મિશન (NHM) ના તિરૂવનંતપુરમ પ્રોજેક્ટ હેઠળ:

  • આયુષ (AYUSH) મેડિકલ ઓફિસર (ડૉક્ટર) નો માસિક પગાર: ₹૨૦,૧૬૦

  • હોસ્પિટલ હાઉસકીપિંગ સ્ટાફ (સફાઈકર્મી) નો માસિક પગાર: ₹૨૦,૧૬૦

જ્યારે આ આંકડા સામે આવ્યા ત્યારે શરૂઆતમાં લોકોને ભારે આશ્ચર્ય થયું હતું. ડૉક્ટરો માટે વર્ષોની સખત મહેનત અને ભણતર પછી આ પગાર ઓછો હોઈ શકે છે, પરંતુ સફાઈકર્મીના પરિપ્રેક્ષ્યથી જોઈએ તો આ એક ક્રાંતિકારી સમાનતા છે.

સમાનતા અને માનવીય અભિગમનું સકારાત્મક પાસું

આ પગાર ધોરણને નકારાત્મક રીતે જોવાને બદલે તેના સકારાત્મક અને લાગણીશીલ પાસાને સમજવા જેવો છે. હોસ્પિટલમાં એક ડૉક્ટર જો દર્દીનો જીવ બચાવે છે, તો એક સફાઈકર્મી હોસ્પિટલને ઈન્ફેક્શન મુક્ત રાખીને સેંકડો લોકોને બીમાર પડતા બચાવે છે. કોરોના કાળમાં પણ આપણે જોયું છે કે જો સફાઈ કર્મચારીઓ ન હોત તો આરોગ્ય વ્યવસ્થા પડી ભાંગી હોત.

સમજી શકાય તેવી વ્યવહારિક સ્થિતિ

કેરળ સરકારે લઘુત્તમ વેતન (Minimum Wage) ના નિયમો એટલા કડક અને મજબૂત બનાવ્યા છે કે નીચેના સ્તરના શ્રમિકોને પણ સન્માનજનક આજીવિકા મળી રહે.