ભારતીય હવામાન વિભાગ (IMD)ના 18 નવેમ્બર, 2026ના બપોરના અપડેટ મુજબ, ‘અકવાન’ ચક્રવાત 18 નવેમ્બરની સવારે 5:30 વાગ્યે વધુ તીવ્ર બનીને તીવ્ર ચક્રવાતી વાવાઝોડું (Severe Cyclonic Storm) બન્યું હતું. જોકે, આપેલી માહિતીમાં 20 નવેમ્બરે પવનની ઝડપ 130થી 145 કિમી પ્રતિ કલાક રહેવાની વાત છે, જ્યારે IMDના 18 નવેમ્બરના બપોરના બુલેટિનમાં દરિયાકાંઠે ટકરાવાના સમયે 90થી 100 કિમી પ્રતિ કલાક અને ઝાપટાની ઝડપ 110 કિમી પ્રતિ કલાક સુધી રહેવાની આગાહી છે. તેથી નીચેનો લેખ નવીનતમ સત્તાવાર આગાહી પ્રમાણે તૈયાર કર્યો છે.

ચક્રવાત ‘અકવાન’ વધુ તીવ્ર બન્યું: 20 નવેમ્બરે આંધ્રપ્રદેશ–ઓડિશાના કાંઠે ટકરાવાની આગાહી, અનેક રાજ્યોમાં ભારે વરસાદની ચેતવણી

બંગાળની ખાડીમાં સક્રિય ચક્રવાત ઉત્તર-ઉત્તરપશ્ચિમ દિશામાં આગળ વધી રહ્યું છે; દરિયાકાંઠે પવનની ઝડપ 90થી 110 કિમી પ્રતિ કલાક સુધી પહોંચવાની શક્યતા, આંધ્રપ્રદેશ અને દક્ષિણ ઓડિશા માટે રેડ એલર્ટ

બંગાળની ખાડીમાં ઉદ્ભવેલું ચક્રવાતી તોફાન ‘અકવાન’ બુધવાર, 18 નવેમ્બરે વધુ તીવ્ર બનીને તીવ્ર ચક્રવાતી વાવાઝોડામાં ફેરવાયું છે. ભારતીય હવામાન વિભાગ (IMD)ના તાજા બુલેટિન અનુસાર, વાવાઝોડું ઉત્તર-ઉત્તરપશ્ચિમ દિશામાં આગળ વધી રહ્યું છે. 20 નવેમ્બરની બપોર સુધીમાં તે ઉત્તર આંધ્રપ્રદેશ, યાનમ અને દક્ષિણ ઓડિશાના દરિયાકાંઠા વચ્ચે ત્રાટકી શકે છે. આ દરમિયાન પવનની મહત્તમ ઝડપ 90થી 100 કિમી પ્રતિ કલાક અને ઝાપટાની ઝડપ 110 કિમી પ્રતિ કલાક સુધી રહેવાની શક્યતા છે.

IMDના 18 નવેમ્બરના સવારે 8:30 વાગ્યાના અહેવાલ મુજબ, ચક્રવાતનું કેન્દ્ર ચેન્નાઈથી આશરે 570 કિમી પૂર્વમાં અને વિશાખાપટ્ટનમથી આશરે 580 કિમી દક્ષિણ-દક્ષિણપૂર્વમાં હતું. બપોરના 3 વાગ્યે જાહેર થયેલા નવા બુલેટિનમાં તે નરસાપુરથી આશરે 540 કિમી દક્ષિણ-પૂર્વમાં હોવાનું જણાવાયું હતું. આ સાથે આંધ્રપ્રદેશ અને દક્ષિણ ઓડિશાના દરિયાકાંઠા માટે ચક્રવાતની ચેતવણીનું સ્તર વધારીને રેડ મેસેજ જાહેર કરવામાં આવ્યો હતો.

20 નવેમ્બરે દરિયાકાંઠે ટકરાવાની શક્યતા

હવામાન વિભાગના અનુમાન મુજબ, ‘અકવાન’ ઉત્તર-ઉત્તરપશ્ચિમ દિશામાં આગળ વધીને 20 નવેમ્બરની બપોર સુધીમાં નરસાપુરથી પુરી વચ્ચેના ઉત્તર આંધ્રપ્રદેશ, યાનમ અને દક્ષિણ ઓડિશાના દરિયાકાંઠા તરફ આગળ વધી શકે છે. ચક્રવાત કયા ચોક્કસ સ્થળે અને કયા સમયે કાંઠે પહોંચશે તેમાં આગાહીના આધારે ફેરફાર થઈ શકે છે.

IMDના અનુમાન પ્રમાણે, 18 નવેમ્બરની રાતથી 19 નવેમ્બર દરમિયાન વાવાઝોડાની પવનની ઝડપમાં વધારો થઈ શકે છે. 19 નવેમ્બરે પવનની ઝડપ 100થી 110 કિમી પ્રતિ કલાક અને ઝાપટાની ઝડપ 120 કિમી પ્રતિ કલાક સુધી પહોંચવાની શક્યતા દર્શાવવામાં આવી છે. 20 નવેમ્બરે કાંઠે પહોંચતી વખતે તેની તીવ્રતા ધીમે ધીમે ઘટવાની આગાહી છે.

આઠ રાજ્યોમાં વરસાદની અસરની શક્યતા

ચક્રવાતની અસર માત્ર દરિયાકાંઠાના વિસ્તારો પૂરતી સીમિત રહેવાની નથી. IMDના 18 નવેમ્બરના બુલેટિનમાં આંધ્રપ્રદેશ, ઓડિશા, તેલંગાણા, છત્તીસગઢ, પશ્ચિમ બંગાળ, ઝારખંડ ઉપરાંત પૂર્વ મધ્યપ્રદેશ અને પૂર્વ વિદર્ભમાં પણ વરસાદની આગાહી કરવામાં આવી છે. જોકે, દરેક રાજ્યમાં વરસાદની તીવ્રતા અને સમયગાળો અલગ રહેશે.

1. આંધ્રપ્રદેશ: દરિયાકાંઠાના વિસ્તારોમાં ભારે વરસાદની ચેતવણી

ચક્રવાતની સૌથી સીધી અસર આંધ્રપ્રદેશના દરિયાકાંઠાના વિસ્તારોમાં થવાની શક્યતા છે. 18 નવેમ્બરે કેટલાક સ્થળોએ ભારે વરસાદ પડી શકે છે, જ્યારે 19 અને 20 નવેમ્બરે ભારેથી અતિભારે વરસાદની આગાહી છે. કેટલાક વિસ્તારોમાં અત્યંત ભારે વરસાદ પણ પડી શકે છે.

19 નવેમ્બરથી દરિયાકાંઠે પવનની ઝડપ વધવાની શક્યતા છે. માછીમારોને દરિયામાં ન જવાની અને દરિયાકાંઠાના વિસ્તારોમાં રહેતા લોકોને સ્થાનિક વહીવટીતંત્રની સૂચનાઓનું પાલન કરવાની સલાહ આપવામાં આવી છે. નીચાણવાળા વિસ્તારોમાં પાણી ભરાવાની અને રસ્તાઓ પર અવરજવર ખોરવાવાની શક્યતા હોવાથી સ્થાનિક તંત્રને સતર્ક રહેવું પડશે.

2. ઓડિશા: દક્ષિણ જિલ્લાઓમાં અતિભારે વરસાદનું જોખમ

ઓડિશાના દક્ષિણ ભાગોમાં 19 અને 20 નવેમ્બરે ભારેથી અતિભારે વરસાદની શક્યતા છે. કેટલાક વિસ્તારોમાં અત્યંત ભારે વરસાદ પડી શકે છે. ઉત્તર ઓડિશામાં પણ આ સમયગાળા દરમિયાન ભારે વરસાદની આગાહી છે.

18 નવેમ્બરથી દરિયાકાંઠે પવનની ઝડપ વધવાની શક્યતા છે. 19 અને 20 નવેમ્બરે દરિયાકાંઠાના વિસ્તારોમાં પવનના ઝાપટા વધુ તેજ બની શકે છે. ભારે વરસાદને કારણે નીચાણવાળા વિસ્તારોમાં પાણી ભરાવું, નદીઓના જળસ્તરમાં વધારો અને વાહનવ્યવહાર પર અસર થવાની શક્યતા છે.

3. તેલંગાણા: પૂર્વ ભાગમાં વરસાદની શક્યતા

તેલંગાણાના પૂર્વ ભાગોમાં 20 નવેમ્બરે કેટલાક સ્થળોએ ભારે વરસાદ પડી શકે છે. 19થી 21 નવેમ્બર દરમિયાન રાજ્યના કેટલાક વિસ્તારોમાં હળવાથી મધ્યમ વરસાદની શક્યતા પણ દર્શાવવામાં આવી છે. ખાસ કરીને નીચાણવાળા વિસ્તારોમાં પાણી ભરાવાની સ્થિતિ ઊભી થઈ શકે છે. સ્થાનિક તંત્રને વરસાદની સ્થિતિ પર નજર રાખવા સૂચના આપવામાં આવી છે.

4. છત્તીસગઢ: 20 અને 21 નવેમ્બરે વરસાદનું અનુમાન

છત્તીસગઢમાં 20 અને 21 નવેમ્બરે અનેક સ્થળોએ હળવાથી મધ્યમ વરસાદ પડી શકે છે. કેટલાક વિસ્તારોમાં ભારે વરસાદની પણ શક્યતા છે. વરસાદ સાથે ગાજવીજ અને 40થી 50 કિમી પ્રતિ કલાકની ઝડપે પવન ફૂંકાઈ શકે છે. ખેડૂતો અને ગ્રામ્ય વિસ્તારોના રહેવાસીઓને હવામાનની સ્થાનિક સૂચનાઓ પર ધ્યાન રાખવાની સલાહ આપવામાં આવી છે.

5. પશ્ચિમ બંગાળ: ગંગાના મેદાની વિસ્તારોમાં વરસાદ

પશ્ચિમ બંગાળના ગંગાના મેદાની વિસ્તારોમાં 19થી 21 નવેમ્બર દરમિયાન વરસાદની શક્યતા છે. 20 નવેમ્બરે કેટલાક સ્થળોએ ભારેથી અતિભારે વરસાદ પડી શકે છે. 19 અને 21 નવેમ્બરે પણ અલગ-અલગ વિસ્તારોમાં ભારે વરસાદની આગાહી છે. દરિયાકાંઠા અને નીચાણવાળા વિસ્તારોમાં સ્થાનિક હવામાન સૂચનાઓનું પાલન કરવું જરૂરી રહેશે.

6. ઝારખંડ: 20 અને 21 નવેમ્બરે ભારે વરસાદની શક્યતા

ઝારખંડમાં 20 અને 21 નવેમ્બરે કેટલાક સ્થળોએ ભારે વરસાદ પડી શકે છે. રાજ્યના અન્ય ભાગોમાં હળવાથી મધ્યમ વરસાદની શક્યતા છે. 20 નવેમ્બરે ગાજવીજ સાથે તેજ પવન પણ ફૂંકાઈ શકે છે. વરસાદને કારણે સ્થાનિક સ્તરે પાણી ભરાવાની સ્થિતિ ઊભી થઈ શકે છે.

7. તમિલનાડુ અને પુડુચેરી: દરિયાકાંઠે પવન અને વરસાદની અસર

તમિલનાડુ, પુડુચેરી અને કરાઈકલમાં 18થી 22 નવેમ્બર દરમિયાન કેટલાક સ્થળોએ હળવોથી મધ્યમ વરસાદ પડી શકે છે. ઉત્તર તમિલનાડુ અને પુડુચેરીના દરિયાકાંઠે 19 અને 20 નવેમ્બરે પવનની ઝડપ 50થી 60 કિમી પ્રતિ કલાક અને ઝાપટાની ઝડપ 70 કિમી પ્રતિ કલાક સુધી પહોંચવાની શક્યતા છે.

આ વિસ્તારોમાં દરિયાની સ્થિતિ ખરાબ થઈ શકે છે. માછીમારોને દરિયામાં ન જવાની સલાહ આપવામાં આવી છે. જોકે, IMDના આ બુલેટિન મુજબ તમિલનાડુ અને પુડુચેરીમાં આંધ્રપ્રદેશ તથા દક્ષિણ ઓડિશા જેવી સીધી કાંઠા-ટકરાવાની આગાહી નથી.

8. પૂર્વ વિદર્ભ અને પૂર્વ મધ્યપ્રદેશ: વરસાદની અસર આગળ વધશે

IMDએ પૂર્વ વિદર્ભમાં 21 નવેમ્બરે કેટલાક સ્થળોએ ભારે વરસાદની શક્યતા દર્શાવી છે. પૂર્વ મધ્યપ્રદેશમાં પણ 21 નવેમ્બરે હળવાથી મધ્યમ વરસાદ સાથે અલગ-અલગ સ્થળોએ ભારે વરસાદ પડી શકે છે. આ વિસ્તારોમાં ચક્રવાત સીધું ટકરાવાનું નથી, પરંતુ તેની હવામાન પરિસ્થિતિને કારણે વરસાદની અસર જોવા મળી શકે છે.

દરિયાકાંઠે પવનની ઝડપ વધશે, માછીમારોને ચેતવણી

ચક્રવાતની અસરને ધ્યાનમાં રાખીને બંગાળની ખાડીના અલગ-અલગ ભાગોમાં પવનની ઝડપ વધવાની આગાહી કરવામાં આવી છે. ઉત્તર આંધ્રપ્રદેશ અને યાનમના દરિયાકાંઠે 19 નવેમ્બરથી પવનની ઝડપ વધીને 90થી 110 કિમી પ્રતિ કલાક સુધી પહોંચી શકે છે. દક્ષિણ ઓડિશાના દરિયાકાંઠે પણ 19 અને 20 નવેમ્બરે પવનની ઝડપ 70થી 80 કિમી પ્રતિ કલાક અને ઝાપટાની ઝડપ 90 કિમી પ્રતિ કલાક સુધી રહેવાની શક્યતા છે.

ઉત્તર તમિલનાડુ અને પુડુચેરીના દરિયાકાંઠે પણ પવનના ઝાપટા 70 કિમી પ્રતિ કલાક સુધી પહોંચી શકે છે. દરિયામાં ઊંચાં મોજાં અને ખરાબ હવામાનની સ્થિતિ સર્જાઈ શકે છે. તેથી માછીમારોને દરિયામાં ન જવા અને દરિયામાં ગયેલી બોટોને સુરક્ષિત સ્થળે પરત લાવવાની સૂચનાઓનું પાલન કરવું જરૂરી છે.

ચક્રવાત વખતે ‘પવનની ઝડપ’ અને ‘ઝાપટાની ઝડપ’ વચ્ચે શું તફાવત?

ચક્રવાત અંગેના અહેવાલોમાં પવનની ઝડપ અને ઝાપટાની ઝડપ અલગ-અલગ દર્શાવવામાં આવે છે. પવનની મહત્તમ સતત ઝડપ એટલે નિશ્ચિત સમયગાળા દરમિયાન નોંધાતી સરેરાશ ઝડપ, જ્યારે ઝાપટાની ઝડપ ટૂંકા સમય માટે પવન અચાનક વધુ તેજ ફૂંકાય ત્યારે નોંધાય છે.

ઉદાહરણ તરીકે, IMDએ અકવાન માટે 90થી 100 કિમી પ્રતિ કલાકની સતત પવનની ઝડપ અને 110 કિમી પ્રતિ કલાક સુધીના ઝાપટાની શક્યતા દર્શાવી છે. આ બંને આંકડાઓનો અર્થ અલગ છે. આ તફાવત સમજવો જરૂરી છે, કારણ કે તેજ ઝાપટા વૃક્ષો, વીજળીના થાંભલા, કાચાં મકાનો અને હોર્ડિંગ્સને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે.

ચક્રવાતનું નામ ‘અકવાન’ કોણે આપ્યું?

ઉત્તર હિંદ મહાસાગર વિસ્તારમાં ઉદ્ભવતા ચક્રવાતોને ઓળખવા માટે પૂર્વનિર્ધારિત નામોની યાદીમાંથી નામ આપવામાં આવે છે. આ નામકરણ પ્રાદેશિક હવામાન કેન્દ્ર અને સભ્ય દેશોની પ્રક્રિયા મુજબ થાય છે. ‘અકવાન’ આ ચક્રવાતનું સત્તાવાર નામ છે અને IMDના બુલેટિનમાં તેનો ઉચ્ચાર પણ ‘અકવાન’ દર્શાવવામાં આવ્યો છે.

ચક્રવાતને નામ આપવાનો મુખ્ય હેતુ આગાહી, ચેતવણી અને બચાવ કામગીરી દરમિયાન તેની ઓળખ સરળ બનાવવાનો છે. એક જ સમયે અલગ-અલગ હવામાન પ્રણાલીઓ અંગે માહિતી આપતી વખતે નામથી ગેરસમજ થતી અટકે છે.

દેશના ઉત્તર ભાગમાં ઠંડી અને પહાડોમાં હિમવર્ષા

ચક્રવાતની અસર પૂર્વ અને દક્ષિણ ભારતના કેટલાક ભાગોમાં વરસાદરૂપે જોવા મળી રહી છે, ત્યારે દેશના ઉત્તર ભાગોમાં ઠંડીનો માહોલ યથાવત્ છે. જોકે, ગંગોત્રીમાં માઇનસ 14 ડિગ્રી, રાજસ્થાનનાં શહેરોમાં 5 ડિગ્રી અને ગુલમર્ગમાં માઇનસ 3.4 ડિગ્રી તાપમાન નોંધાવાની આપેલી વિગતોને પ્રકાશિત કરતાં પહેલાં IMDના સંબંધિત શહેરોના દૈનિક હવામાન રેકોર્ડ સાથે ચકાસવી જરૂરી છે. અલગ-અલગ સ્થળે નોંધાયેલું લઘુત્તમ તાપમાન અને સમગ્ર રાજ્યની ઠંડીની સ્થિતિ એકસરખી ગણવી યોગ્ય નથી.