સ્પેસએક્સના સ્ટારશિપે પહેલીવાર પૃથ્વીની ભ્રમણકક્ષા હાંસલ કરી.

સ્પેસએક્સના Starship રોકેટે 28 સપ્ટેમ્બર 2026ના રોજ પહેલીવાર પૃથ્વીની ભ્રમણકક્ષામાં સફળતાપૂર્વક પ્રવેશ કરીને મહત્વપૂર્ણ સિદ્ધિ નોંધાવી છે. આ Starshipની 14મી ટેસ્ટ ફ્લાઇટ (Flight 14) હતી. મિશન દરમિયાન રોકેટે 26 નવી પેઢીની Starlink V3 સેટેલાઇટ્સને કક્ષામાં તૈનાત કરી હતી.

Starshipની પહેલી Orbital Flight

Starship અગાઉની 13 ટેસ્ટ ફ્લાઇટ દરમિયાન અંતરિક્ષની સબ-ઓર્બિટલ ટ્રેજેક્ટરી સુધી ગયું હતું, પરંતુ પૃથ્વીની સંપૂર્ણ ભ્રમણકક્ષામાં પહોંચવાનું લક્ષ્ય હાંસલ કરી શક્યું નહોતું. Flight 14માં પહેલીવાર Starshipએ કક્ષામાં પ્રવેશ કર્યો, જે તેના વિકાસ માટે મહત્વપૂર્ણ તબક્કો છે.

આ મિશન SpaceXના Starbase, Texasથી લોન્ચ કરવામાં આવ્યું હતું. Starship સિસ્ટમમાં Super Heavy booster અને ઉપરનું Starship spacecraft સામેલ છે.

એન્જિનમાં સમસ્યા છતાં કક્ષામાં પહોંચ્યું

ફ્લાઇટ દરમિયાન Starshipના છ એન્જિનમાંથી એક એન્જિન નિર્ધારિત સમય કરતાં વહેલું બંધ થઈ ગયું હતું. શરૂઆતમાં આ સમસ્યાને કારણે મિશનના કક્ષામાં પહોંચવા અંગે ચિંતા ઊભી થઈ હતી. જોકે ફ્લાઇટ કંટ્રોલ ટીમે પરિસ્થિતિનું મૂલ્યાંકન કર્યા બાદ ઉપલબ્ધ એન્જિનનો ઉપયોગ કરીને Starshipને કક્ષામાં પહોંચાડ્યું.

મૂળ યોજના મુજબ ફ્લાઇટ લગભગ 10 કલાક અને છ વખત પૃથ્વીની પરિક્રમા કરવાની હતી. પરંતુ એન્જિન સંબંધિત સમસ્યા બાદ SpaceXએ સાવચેતીના ભાગરૂપે મિશન વહેલું સમાપ્ત કર્યું. Starshipએ લગભગ ત્રણ કલાકની ફ્લાઇટ બાદ પેસિફિક મહાસાગરમાં સ્પ્લેશડાઉન કર્યું.

26 Starlink V3 સેટેલાઇટ કક્ષામાં મોકલ્યા

આ મિશનની બીજી મોટી સિદ્ધિ 26 Starlink V3 સેટેલાઇટ્સનું સફળ ડિપ્લોયમેન્ટ હતું. આ Starshipની પહેલી orbital satellite deployment પણ હતી. Reutersના અહેવાલ મુજબ આ Starshipનું પ્રથમ revenue-generating mission પણ હતું.

Starlink V3 સેટેલાઇટ્સ અગાઉની પેઢીના ઉપગ્રહોની સરખામણીમાં વધુ ડેટા ક્ષમતા ધરાવે છે. આ કારણે ભવિષ્યમાં Starshipનો ઉપયોગ મોટી સંખ્યામાં સેટેલાઇટ્સને એકસાથે કક્ષામાં પહોંચાડવા માટે થઈ શકે છે.

ચંદ્ર અને મંગળ મિશન માટે કેમ મહત્વપૂર્ણ?

Starshipને SpaceX લાંબા ગાળે ચંદ્ર, મંગળ અને અન્ય ઊંડા અંતરિક્ષ મિશન માટે ઉપયોગમાં લેવાની દિશામાં વિકસાવી રહ્યું છે. NASAના Artemis કાર્યક્રમ સાથે જોડાયેલા ભવિષ્યના ચંદ્ર મિશન માટે પણ Starshipના Human Landing System વર્ઝનની યોજના છે.

પૃથ્વીની કક્ષામાં પહોંચવું આ દિશામાં મહત્વપૂર્ણ ટેક્નિકલ માઈલસ્ટોન છે. જોકે માનવસહિત ચંદ્ર કે મંગળ મિશન માટે Starshipને હજુ વધુ પરીક્ષણો, વિશ્વસનીયતા અને પુનઃઉપયોગ સંબંધિત ક્ષમતાઓ સાબિત કરવાની જરૂર રહેશે.

આગળનું લક્ષ્ય શું?

Starshipને SpaceX સંપૂર્ણપણે અથવા મોટા પ્રમાણમાં reusable launch system તરીકે વિકસાવવા માંગે છે. કંપનીનો લાંબા ગાળાનો ઉદ્દેશ અંતરિક્ષમાં વારંવાર અને મોટા પાયે મિશન હાથ ધરવાનો છે.

Flight 14માં orbital flight અને satellite deployment સફળ થયા હોવા છતાં, એન્જિન સમસ્યા અને મિશનના સમય પહેલાં અંતને કારણે આગામી ટેસ્ટ ફ્લાઇટ્સમાં વધુ સુધારાઓ અને પરીક્ષણો મહત્વપૂર્ણ રહેશે.