અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના પ્રશાસને ગુરુવારે ભારત સહિત 60 દેશો અને અર્થતંત્રો પર 10% અને 12.5%ના નવા આયાત શુલ્ક (ટેરિફ) જાહેર કર્યા છે. અમેરિકાનું કહેવું છે કે આ પગલું જબરદસ્તી મજૂરી (Forced Labour) દ્વારા બનેલા ઉત્પાદનોના વેપાર સામે કડક કાર્યવાહી કરવા અને વેપાર ભાગીદારોને વધુ કડક નિયમો અમલમાં મૂકવા પ્રોત્સાહિત કરવા માટે લેવામાં આવ્યું છે.

નવી ટેરિફ વ્યવસ્થા શુક્રવારે (અમેરિકન સમય મુજબ) રાત્રે 12:01 વાગ્યાથી અમલમાં આવશે. આ સાથે ફેબ્રુઆરીથી અમલમાં રહેલો તાત્કાલિક 10% વૈશ્વિક ટેરિફ સમાપ્ત થશે. જોકે, હાલમાં ટ્રાન્ઝિટમાં રહેલા માલને 28 જુલાઈ સુધી રાહત આપવામાં આવી છે.

ભારતને 12.5%ના બદલે 10% ટેરિફ

અમેરિકાના Trade Act, 1974 હેઠળની Section 301 તપાસમાં શરૂઆતમાં ભારત માટે 12.5% ટેરિફનો વિચાર કરવામાં આવ્યો હતો. પરંતુ તાજેતરમાં ભારત દ્વારા ફોર્સ્ડ લેબર સંબંધિત નીતિઓમાં કરાયેલા સુધારા અને અમેરિકા સાથે થયેલી ચર્ચાઓ બાદ ભારતને 10% ટેરિફ શ્રેણીમાં રાખવામાં આવ્યું છે.

અમેરિકાના એક અધિકારીએ જણાવ્યું કે ભારતે મજૂરી સંબંધિત નિયમોમાં સુધારા દર્શાવ્યા હોવાથી તેને ઓછી દરની શ્રેણીમાં સ્થાન આપવામાં આવ્યું છે.

Section 301 શું છે?

Section 301 of the Trade Act, 1974 અમેરિકાને એવી સત્તા આપે છે કે જો કોઈ દેશની વેપાર નીતિઓ અમેરિકાના વેપારને નુકસાન પહોંચાડતી અથવા અન્યાયી માનવામાં આવે તો તેના પર ટેરિફ અથવા અન્ય વેપાર પ્રતિબંધો લાદી શકાય.

આ નિર્ણય પહેલાં અમેરિકાએ જાહેર ચર્ચાઓ, વિવિધ સરકારો સાથે પરામર્શ અને હજારો જાહેર પ્રતિભાવો પર વિચાર કર્યો હતો.

કયા દેશો પર 10% ટેરિફ લાગુ થશે?

ભારત ઉપરાંત નીચેના દેશોને પણ 10% ટેરિફ હેઠળ રાખવામાં આવ્યા છે:

  • યુનાઇટેડ કિંગડમ (UK)
  • કેનેડા
  • મેક્સિકો
  • બાંગ્લાદેશ
  • પાકિસ્તાન
  • મલેશિયા
  • ઇન્ડોનેશિયા
  • કંબોડિયા
  • શ્રીલંકા
  • જોર્ડન
  • આર્જેન્ટિના
  • ઇક્વાડોર
  • એલ સેલ્વાડોર
  • ગ્વાટેમાલા
  • હોન્ડુરાસ
  • ટ્રિનિડાડ અને ટોબેગો

જ્યારે પૂરતા સુરક્ષા નિયમો ન ધરાવતા કેટલાક દેશો પર 12.5% ટેરિફ લાગુ કરવામાં આવ્યો છે.

કેટલીક વસ્તુઓને મળી મુક્તિ

અમેરિકાએ કેટલાક ઉત્પાદનોને આ નવા ટેરિફમાંથી મુક્તિ આપી છે, જેમાં સામેલ છે:

  • તેલ અને ગેસ
  • ખાતર
  • કેટલીક ખાદ્ય ચીજો
  • સ્ટીલ, એલ્યુમિનિયમ, કોપર અને ઓટોમોબાઇલ્સ પર પહેલાથી લાગુ રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા ટેરિફ હેઠળ આવતી વસ્તુઓ
  • US-Mexico-Canada Agreement (USMCA) હેઠળ ડ્યૂટી-ફ્રી લાયક ઉત્પાદનો

વધુ તપાસ પણ ચાલુ

અમેરિકાના વેપાર પ્રતિનિધિ કાર્યાલય (USTR)એ વધુમાં 16 અર્થતંત્રો સામે Section 301 હેઠળ અલગ તપાસ શરૂ કરી છે. આ તપાસમાં આરોપ છે કે કેટલાક દેશોએ વધુ પડતું ઉત્પાદન કરીને વૈશ્વિક બજારમાં ભાવ ઘટાડ્યા છે, જેના કારણે અમેરિકાના ઉત્પાદકોને નુકસાન થઈ રહ્યું છે. જો આ તપાસમાં આરોપો સાચા સાબિત થાય તો ભવિષ્યમાં વધુ ટેરિફ લાદવામાં આવી શકે છે.

ટ્રમ્પ સરકારનું નિવેદન

અમેરિકાના ટ્રેડ રિપ્રેઝેન્ટેટિવ જેમિસન ગ્રીરએ જણાવ્યું કે:

"દાયકાઓથી માત્ર અપીલો કરીને વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઇનમાં ફોર્સ્ડ લેબરનો અંત આવ્યો નથી. અમેરિકામાં લગભગ એક સદીથી ફોર્સ્ડ લેબરથી બનેલા ઉત્પાદનો પર પ્રતિબંધ છે અને હવે અન્ય દેશોએ પણ તે જ દિશામાં કડક પગલાં ભરવાનો સમય આવી ગયો છે."

ટ્રમ્પ પ્રશાસનનું કહેવું છે કે આ પગલાં દ્વારા એવા દેશો સામે કાર્યવાહી કરવામાં આવી રહી છે જે જબરદસ્તી મજૂરીથી બનેલા ઉત્પાદનોની આયાત રોકવામાં પૂરતા અસરકારક નથી, જેના કારણે તેમને આંતરરાષ્ટ્રીય વેપારમાં અન્યાયી ફાયદો મળે છે.