લાંબા સમયથી ચાલી રહેલા તણાવ અને યુદ્ધના વાદળો વચ્ચે, અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે એક ઐતિહાસિક 'વચગાળાના શાંતિ કરાર' (MoU) પર હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા છે. બુધવારે પેરિસના એક ઐતિહાસિક પેલેસમાં અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ અને ફ્રાન્સના રાષ્ટ્રપતિ ઇમેન્યુઅલ મેક્રોનની હાજરીમાં આ દસ્તાવેજને આખરી ઓપ આપવામાં આવ્યો હતો. ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિ પજશકિયાન દ્વારા ડિજિટલ માધ્યમથી હસ્તાક્ષર કરવામાં આવતા જ, ગુરુવારે સવારે ૫:૦૦ વાગ્યાથી આ કરાર અમલમાં આવ્યો છે.

કરારના મુખ્ય પાસાઓ

આ કરારનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય મધ્ય-પૂર્વમાં સ્થિરતા લાવવાનો છે:

  • સંઘર્ષનો અંત: ઈરાન અને લેબનોનમાં ચાલી રહેલા યુદ્ધ અને લશ્કરી સંઘર્ષોનો તાત્કાલિક અંત આવશે.

  • હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ: વૈશ્વિક તેલ પુરવઠા માટે મહત્વની હોર્મુઝની સામુદ્રધુની પરથી અમેરિકી નૌકાદળની નાકાબંધી હટાવી લેવામાં આવી છે.

  • પરમાણુ નિયંત્રણ: ઈરાન પરમાણુ હથિયાર બનાવવાના તેના કાર્યક્રમો પર રોક લગાવશે.

વૈશ્વિક નેતાઓ અને દેશોની પ્રતિક્રિયા

આ સમજૂતીને વિશ્વભરમાંથી આવકાર મળી રહ્યો છે:

  • ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ (અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ): ટ્રમ્પે આને પોતાની મોટી સફળતા ગણાવતા કહ્યું કે, "અમેરિકાના તમામ ટાર્ગેટ પૂરા થયા છે અને અમે આશા રાખ્યા કરતા વધુ હાંસલ કર્યું છે."

  • G7 સમર્થન: G7 દેશોએ આ કરારને વૈશ્વિક સ્થિરતા માટે મહત્વનું પગલું ગણાવ્યું છે. કેનેડાના વડાપ્રધાન માર્ક કાર્નીએ તેને વૈશ્વિક અર્થતંત્ર માટે 'ગેમ ચેન્જર' ગણાવ્યું છે.

  • ચીનનું વલણ: ચીને તમામ પક્ષોને યુદ્ધવિરામનું પાલન કરવા અનુરોધ કર્યો છે અને ઈરાન તથા લેબનોનને માનવતાવાદી સહાય આપવાની ખાતરી આપી છે.

  • સ્પષ્ટતા: અમેરિકી ઉપરાષ્ટ્રપતિ જેડી વેન્સે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ઈરાનને અમેરિકા તરફથી કોઈ સીધી આર્થિક મદદ આપવામાં આવશે નહીં, જોકે અન્ય દેશો શરતોને આધીન રોકાણ કરી શકશે.

૧૪ મુદ્દાઓ પર સહમતી

સીએનએન (CNN) ના અહેવાલ મુજબ, આ શાંતિ કરારમાં ૧૪ મુખ્ય મુદ્દાઓનો સમાવેશ થાય છે:

૧. તમામ મોરચે  યુદ્ધ સમાપ્ત કરશે. લશ્કરી કાર્યવાહી કરશે નહીં.
૨. એકબીજાની સાર્વભૌમત્વનું સન્માન કરશે અને આંતરિક બાબતોમાં દખલ નહીં આપે.
૩. ૬૦ દિવસની અંદર અંતિમ કરાર પર વાતચીત પૂર્ણ કરવાનો પ્રયાસ કરશે.
૪. અમેરિકા દરિયાઈ નાકાબંધી હટાવીને 30 દિવસમાં સામાન્ય અવરજવર પુનઃસ્થાપિત કરશે.
૫. ઈરાન 30 દિવસમાં હોર્મુઝમાં વ્યાપારી જહાજોની અવરજવર સામાન્ય કરશે.
૬. અમેરિકા અને તેના સહયોગીઓ ઈરાનના પુનર્નિર્માણ માટે 300 અબજ ડોલરનું ભંડોળ બનાવશે.
૭. અમેરિકા, ઈરાન પર સંયુક્ત રાષ્ટ્ર, IAEA અને તેના પ્રતિબંધો હટાવવાની દિશામાં કામ કરશે.
૮. ઈરાન ક્યારેય પરમાણુ હથિયારો બનાવશે નહીં.
૯. અંતિમ કરાર સુધી ઈરાન પરમાણુ કાર્યક્રમમાં ફેરફાર કરશે નહીં, અમેરિકા નવા પ્રતિબંધો... (બાકીનો ભાગ ઈમેજમાં અપૂર્ણ છે)
૧૦. અમેરિકા ઈરાની ઓઈલ, પેટ્રોકેમિકલ ઉત્પાદનો અને સંબંધિત સેવાઓને છૂટ આપશે.
૧૧. ઈરાનની ફ્રીઝ કરાયેલી સંપત્તિઓ અને ભંડોળ જાહેર કરવામાં આવશે.
૧૨. કરારના પાલનની દેખરેખ માટે વિશેષ તંત્ર બનાવવામાં આવશે.
૧૩. આર્થિક રાહત અને દરિયાઈ ટ્રાફિક પુનઃસ્થાપિત થયા પછી બાકીના મુદ્દાઓ પર વાતચીત થશે.
૧૪. અંતિમ કરારને સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદની મંજૂરી મળશે.