જૂન મહિનો હવે તેના અંતિમ ચરણોમાં છે, છતાં મેઘરાજાએ હજુ સુધી ગુજરાતમાં સાર્વત્રિક ઇનિંગ શરૂ કરી નથી. આકાશ તરફ મીટ માંડીને બેઠેલો જગતનો તાત હવે ચિંતાતુર બન્યો છે, પરંતુ બીજી તરફ આ ચોમાસાના વિલંબની સીધી અસર રાજ્યના કૃષિ બજારો (APMC) પર જોવા મળી રહી છે. વરસાદ ખેંચાવાના કારણે આગામી ખરીફ પાકના ઉત્પાદનમાં ઘટાડો થવાની ભીતિ વચ્ચે હાલમાં તમામ માર્કેટિંગ યાર્ડોમાં અનાજ, તેલીબિયાં અને કઠોળના ભાવમાં જબરદસ્ત તેજીનો માહોલ જોવા મળી રહ્યો છે. વેપારીઓ અને સ્ટોકિસ્ટોમાં માલની અછત વર્તાવવાના ડરથી ખરીદીની હલચલ અચાનક વધી ગઈ છે.
વાવણીમાં ૧૧ વર્ષનો સૌથી મોટો ઘટાડો: માત્ર ૯% જમીન પર જ વાવેતર
સત્તાવાર આંકડાઓ મુજબ, ગુજરાતમાં સામાન્ય રીતે જૂનના અંત સુધીમાં જે વાવણી થઈ જવી જોઈએ, તેની સરખામણીએ આ વર્ષે સ્થિતિ ગંભીર છે. રાજ્યની અંદાજે ૮૫ લાખ હેક્ટર ખેતીલાયક જમીનમાંથી અત્યાર સુધીમાં માત્ર ૭.૬૭ લાખ હેક્ટર (એટલે કે માંડ ૯ ટકા) વિસ્તારમાં જ વાવણી થઈ શકી છે. તેમાંથી પણ મોટો હિસ્સો પિયત (સિંચાઈ) આધારિત વિસ્તારનો છે. સૌરાષ્ટ્ર અને ઉત્તર ગુજરાતના કેટલાય વિસ્તારો હજુ પણ કોરાધાકોર છે. વરસાદના આ વિલંબના લીધે કપાસ, મગફળી, સોયાબીન અને કઠોળના પાકને મોટો ફટકો પડવાની શક્યતા છે.
યાર્ડોમાં કેમ મચી હલચલ? સેન્ટિમેન્ટ મજબૂત
બજારના નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર, જો આગામી સપ્તાહમાં પણ સારો વરસાદ નહીં પડે તો બજારમાં નવા માલની આવક મોડી થશે અને પાક ઓછો ઉતરશે. આ ‘સપ્લાય શોર્ટ શૉક’ (માલની સંભવિત અછત) ના કારણે કપાસિયા, સિંગતેલ, તુવેર અને ચણા જેવા આવશ્યક પાકોના ભાવ અત્યારથી જ સુધરવા લાગ્યા છે. માર્કેટમાં અચાનક ઊભી થયેલી આ તેજીના કારણે અનાજના વેપારીઓ જુનો સ્ટોક જાળવી રાખવા અથવા ઊંચા ભાવે ખરીદવા સક્રિય બન્યા છે, જેનાથી કૃષિ બજારોમાં ટ્રેડિંગ વોલ્યુમ અને તેજીની હલચલ નોંધપાત્ર રીતે વધી ગઈ છે.
આશાનું કિરણ: જુલાઈના પ્રથમ સપ્તાહથી વરસાદની આગાહી
જોકે, આ ચિંતા વચ્ચે હવામાન વિભાગ (IMD) તરફથી એક સકારાત્મક સમાચાર પણ આવી રહ્યા છે. અરબી સમુદ્રમાં સિસ્ટમ સક્રિય થતાં આગામી ૩ થી ૪ જુલાઈ દરમિયાન દક્ષિણ ગુજરાત અને ઉત્તર ગુજરાતના કેટલાક ભાગોમાં ભારેથી અતિભારે વરસાદની ચેતવણી આપવામાં આવી છે. જો આ આગાહી સાચી ઠરશે, તો ખેડૂતોને મોટી રાહત થશે અને અટકેલી વાવણી ફરી વેગ પકડશે. વરસાદ પડતાં જ બજારની આ કૃત્રિમ તેજી થોડી શાંત પડી શકે છે, પરંતુ ત્યાં સુધી કૃષિ બજારોમાં આ હલચલ અને તેજીનો માહોલ યથાવત રહેવાની પૂરેપૂરી સંભાવના છે.
સોશિયલ મીડિયામાં અમારી સાથે જોડાવ