12 ઓગસ્ટ 2026: સંસદના ચોમાસુ સત્રમાં આજે વિદેશી ફંડિંગ અને ટ્રિબ્યુનલ વ્યવસ્થાને લગતા બે મહત્વપૂર્ણ કાયદાકીય વિકાસ સામે આવ્યા છે. Foreign Contribution (Regulation) Amendment Bill, 2026ને વધુ વિગતવાર તપાસ માટે Joint Parliamentary Committee (JPC) પાસે મોકલવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. બીજી તરફ, Tribunals Reforms Bill, 2026ને રાજ્યસભાની મંજૂરી મળી છે.
FCRA Amendment Billને JPC પાસે મોકલાયું
Foreign Contribution (Regulation) Amendment Bill, 2026ને કેન્દ્ર સરકારે વધુ ચર્ચા અને તપાસ માટે Joint Parliamentary Committee પાસે મોકલ્યું છે. આ બિલ અગાઉ 25 માર્ચ 2026ના રોજ લોકસભામાં રજૂ કરવામાં આવ્યું હતું અને તેમાં Foreign Contribution (Regulation) Act, 2010માં ફેરફાર કરવાની દરખાસ્ત છે.
સરકારનું કહેવું છે કે વિદેશી યોગદાન અને તેમાંથી બનેલી સંપત્તિના સંચાલન માટે વધુ સ્પષ્ટ વ્યવસ્થા જરૂરી છે. બિલમાં એવી સંસ્થાઓની વિદેશી રકમ અને સંપત્તિ અંગે વ્યવસ્થા કરવાની જોગવાઈ છે, જેમનું FCRA પ્રમાણપત્ર રદ થાય, સંસ્થા પોતે પ્રમાણપત્ર સરેન્ડર કરે અથવા સમયસર રિન્યુઅલ ન થાય.
શું છે FCRA બિલની મુખ્ય જોગવાઈ?
પ્રસ્તાવિત સુધારા હેઠળ Designated Authorityની રચનાની જોગવાઈ છે. કોઈ સંસ્થાનું FCRA પ્રમાણપત્ર સમાપ્ત અથવા રદ થવાની સ્થિતિમાં વિદેશી યોગદાન અને તેનાથી બનેલી સંપત્તિના વેસ્ટિંગ, મેનેજમેન્ટ અને નિકાલ અંગે આ સત્તાધિકારીની ભૂમિકા રહેશે. જો સંપત્તિ કોઈ ધાર્મિક સ્થળ હોય, તો તેની ધાર્મિક ઓળખ જાળવવાની જોગવાઈ પણ બિલમાં છે.
બિલમાં FCRAના ઉલ્લંઘન માટેની મહત્તમ જેલની સજામાં પણ ફેરફાર સૂચવાયો છે. હાલની મહત્તમ પાંચ વર્ષની સજાને ઘટાડીને એક વર્ષ સુધી કરવાની દરખાસ્ત છે.
સરકાર અને વિપક્ષ વચ્ચે મતભેદ
FCRA Amendment Billને લઈને રાજકીય ચર્ચા પણ તેજ બની છે. વિપક્ષના કેટલાક નેતાઓએ બિલને લઈને ચિંતા વ્યક્ત કરી છે અને વધુ વ્યાપક ચર્ચાની માંગ કરી છે. તાજેતરમાં તમિલનાડુ વિધાનસભાએ પણ કેન્દ્રને બિલ તેના વર્તમાન સ્વરૂપમાં પાછું ખેંચવા વિનંતી કરતો ઠરાવ પસાર કર્યો હતો.
હવે બિલ JPC પાસે જતાં તેના વિવિધ પાસાઓની વધુ વિગતવાર તપાસ થઈ શકે છે અને સમિતિના સૂચનો બાદ બિલની આગળની સંસદીય પ્રક્રિયા નક્કી થશે.
Tribunals Reforms Bill, 2026ને રાજ્યસભાની મંજૂરી
બીજી તરફ, Tribunals Reforms Bill, 2026ને રાજ્યસભાએ મંજૂરી આપી છે. અહેવાલો અનુસાર બિલ લોકસભાની મંજૂરી બાદ રાજ્યસભામાં આવ્યું હતું અને વિપક્ષના વિરોધ વચ્ચે પસાર થયું.
આ બિલનો મુખ્ય ઉદ્દેશ દેશમાં વિવિધ ટ્રિબ્યુનલ્સની કામગીરીને વધુ વ્યવસ્થિત બનાવવાનો અને સભ્યોની નિયુક્તિ તથા સેવા શરતો માટે વધુ એકરૂપ નિયમો સ્થાપિત કરવાનો છે. સરકારનું માનવું છે કે આથી ટ્રિબ્યુનલ વ્યવસ્થામાં કાર્યક્ષમતા અને પારદર્શિતા વધારવામાં મદદ મળશે.
કેટલાક અહેવાલો અનુસાર નવા માળખામાં વિવિધ ટ્રિબ્યુનલ્સની દેખરેખ, કામગીરીના મૂલ્યાંકન અને ફરિયાદ સંબંધિત બાબતો માટે National Tribunals Commission (NTC)ની ભૂમિકા મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે.
શું FCRA Bill આજે પસાર થયું?
ના. અહીં એક મહત્વપૂર્ણ તફાવત સમજવો જરૂરી છે. 12 ઓગસ્ટે FCRA Amendment Billને JPC પાસે મોકલવામાં આવ્યું છે, એટલે તેને આજે સંસદે કાયદા તરીકે પસાર કર્યું નથી. JPCની તપાસ અને ભલામણો બાદ બિલની આગળની પ્રક્રિયા થશે.
બીજી તરફ, Tribunals Reforms Billને રાજ્યસભાની મંજૂરી મળી છે. તેથી તેને “આજે બંને ગૃહોમાંથી પસાર થયેલું બિલ” તરીકે રજૂ કરતા પહેલાં બંને ગૃહોની સંપૂર્ણ કાયદાકીય પ્રક્રિયા ધ્યાનમાં લેવી જરૂરી છે.
સામાન્ય લોકો માટે તેનો અર્થ શું?
FCRA Amendment Billનો સીધો સંબંધ મુખ્યત્વે વિદેશી ફંડ મેળવનારી NGO, ટ્રસ્ટ, સંસ્થાઓ અને અન્ય FCRA-રજિસ્ટર્ડ સંગઠનો સાથે છે. બિલનો હેતુ વિદેશી યોગદાન અને તેનાથી બનેલી સંપત્તિના સંચાલન માટે વધુ સ્પષ્ટ કાનૂની માળખું ઊભું કરવાનો છે.
Tribunals Reforms Billનો પ્રભાવ વિવિધ કાનૂની વિવાદો માટે ટ્રિબ્યુનલ્સનો ઉપયોગ કરતા લોકો અને સંસ્થાઓ પર પડી શકે છે, કારણ કે તેનો ઉદ્દેશ ટ્રિબ્યુનલ્સની રચના, નિયુક્તિ અને કામગીરીને વધુ એકરૂપ બનાવવાનો છે.
સોશિયલ મીડિયામાં અમારી સાથે જોડાવ