7 ઓગસ્ટ 2026નો દિવસ વનડે ક્રિકેટ માટે ઐતિહાસિક બની ગયો. ડંડીમાં સ્કોટલેન્ડ અને કેનેડા વચ્ચે રમાયેલી ICC Men's Cricket World Cup League 2ની મેચ સાથે પુરુષોની ODI ક્રિકેટ 5000 મેચના માઈલસ્ટોન સુધી પહોંચી ગઈ. 5 જાન્યુઆરી 1971ના રોજ શરૂ થયેલી ODIની સફરમાં 55 વર્ષ દરમિયાન નિયમો, બોલ, જર્સી, ફિલ્ડિંગ અને રમતની વ્યૂહરચનામાં મોટા ફેરફારો થયા છે.
રદ થયેલી ટેસ્ટમાંથી થઈ હતી ODIની શરૂઆત
વનડે ક્રિકેટની શરૂઆત કોઈ નવા ફોર્મેટની યોજના સાથે થઈ નહોતી. 5 જાન્યુઆરી 1971ના રોજ મેલબોર્નમાં ઓસ્ટ્રેલિયા અને ઈંગ્લેન્ડ વચ્ચે ટેસ્ટ મેચ રમાવાની હતી, પરંતુ વરસાદને કારણે મેચમાં મોટો વિક્ષેપ પડ્યો. તેના બદલે 40-40 ઓવરની મર્યાદિત ઓવરની મેચ રમાડવામાં આવી. તે સમયે એક ઓવરમાં 8 બોલ હતા. ઓસ્ટ્રેલિયાએ આ પ્રથમ ODI 5 વિકેટે જીતી હતી. આ નાનકડો પ્રયોગ આગળ જતાં આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રિકેટના સૌથી લોકપ્રિય ફોર્મેટમાંથી એક બની ગયો.
શરૂઆતમાં 50 ઓવર નહોતી
આજની ODI 50 ઓવરની હોય છે, પરંતુ શરૂઆતમાં ઓવરની સંખ્યા નિશ્ચિત નહોતી. પ્રથમ ત્રણ વર્લ્ડ કપ—1975, 1979 અને 1983—60 ઓવર પ્રતિ ટીમના હતા. 1987ના વર્લ્ડ કપમાં પ્રથમ વખત 50 ઓવર પ્રતિ ટીમનું ફોર્મેટ અપનાવવામાં આવ્યું અને બાદમાં આ ODIની પ્રમાણભૂત ઓળખ બની ગયું.
5000 ODI સુધીની સફર
ODI ક્રિકેટના મહત્વના માઈલસ્ટોન:
- 1971: પ્રથમ ODI
- 1995: 1000મી ODI
- 2003: 2000મી ODI
- 2010: 3000મી ODI
- 2018: 4000મી ODI
- 2026: 5000મી ODI
4000મી ODI પાપુઆ ન્યૂ ગિની અને હોંગકોંગ વચ્ચે રમાઈ હતી.
Scotland vs Canada બની 5000મી ODI
7 ઓગસ્ટ 2026ના રોજ ડંડીમાં રમાયેલી સ્કોટલેન્ડ-કેનેડા મેચ ODI ક્રિકેટની 5000મી મેચ બની. સ્કોટલેન્ડે પ્રથમ બેટિંગ કરીને 281/7 બનાવ્યા હતા. જવાબમાં કેનેડા 272 રનમાં ઓલઆઉટ થયું અને સ્કોટલેન્ડે 9 રને જીત મેળવી. આ મેચ World Cup League 2 જેવી ક્વોલિફિકેશન સ્પર્ધામાં રમાઈ હતી, જે ODI ક્રિકેટના વૈશ્વિક વિસ્તરણને પણ દર્શાવે છે.
રંગીન જર્સી અને સફેદ બોલનો યુગ
1970ના દાયકાના અંતમાં કેરી પેકરની World Series Cricketએ ક્રિકેટમાં અનેક નવા પ્રયોગોને લોકપ્રિય બનાવ્યા. રંગીન કપડાં, ફ્લડલાઇટમાં ડે-નાઇટ મેચો અને સફેદ બોલ જેવા ફેરફારો બાદમાં આંતરરાષ્ટ્રીય ODIનો ભાગ બન્યા. 1992 વર્લ્ડ કપમાં રંગીન જર્સી, સફેદ બોલ અને ડે-નાઇટ મેચોનો નવો યુગ જોવા મળ્યો.
ફિલ્ડિંગથી Powerplay સુધી
શરૂઆતના ODIમાં ફિલ્ડિંગ પર આજ જેટલા પ્રતિબંધો નહોતા. 1979માં ઈંગ્લેન્ડના કેપ્ટન માઈક બ્રિયરલીએ વેસ્ટ ઈન્ડિઝ સામે અંતિમ બોલ પહેલાં બાઉન્ડરી પાસે મોટી સંખ્યામાં ફિલ્ડરો ગોઠવ્યા હતા. સમય સાથે ફિલ્ડિંગ રિસ્ટ્રિક્શન આવ્યા અને પછી Powerplayના નિયમો વિકસ્યા. તેના કારણે શરૂઆતની ઓવરોમાં બેટ્સમેનોને વધુ આક્રમક રમવાની તક મળી.
વરસાદથી DLS સુધી
વરસાદથી મેચની ઓવરો ઘટે ત્યારે લક્ષ્યાંક નક્કી કરવો લાંબા સમયથી પડકાર રહ્યો છે. વિવિધ પદ્ધતિઓ બાદ Duckworth-Lewis અને ત્યારબાદ Duckworth-Lewis-Stern (DLS) પદ્ધતિ આવી. આજે વરસાદથી પ્રભાવિત ODIમાં સુધારેલું લક્ષ્યાંક નક્કી કરવા માટે DLSનો ઉપયોગ થાય છે.
Super Subથી Super Over સુધી
2005માં ODIમાં Super Subનો પ્રયોગ કરવામાં આવ્યો હતો, પરંતુ તે લાંબો સમય ટક્યો નહીં. ટાઈ મેચ માટે પાછળથી Super Over મહત્વપૂર્ણ પદ્ધતિ બની. 2019 World Cup finalમાં England અને New Zealand વચ્ચેની મેચ અને Super Over બંને ટાઈ થયા હતા. તે સમયે બાઉન્ડરી કાઉન્ટના આધારે Englandને વિજેતા જાહેર કરાયું હતું. બાદમાં ICCએ આ નિયમ બદલી નાખ્યો.
2025માં બોલનો નિયમ બદલાયો
2025થી ODIમાં બોલના નિયમમાં મહત્વનો ફેરફાર થયો. શરૂઆતની 34 ઓવરમાં બે નવા બોલનો ઉપયોગ થાય છે. 34 ઓવર પછી બોલિંગ ટીમ બંનેમાંથી કોઈ એક બોલ પસંદ કરે છે અને બાકીની 16 ઓવર માટે તેનો ઉપયોગ કરે છે. આ ફેરફારથી અંતિમ ઓવરોમાં જૂના બોલની ભૂમિકા ફરી વધી શકે છે.
ભારતની ODI સફર
ભારતે 1974માં પ્રથમ ODI રમી હતી. 1983માં કપિલ દેવની આગેવાની હેઠળ ભારતે પ્રથમ વર્લ્ડ કપ જીત્યો. ત્યારબાદ 2011માં મહેન્દ્ર સિંહ ધોનીની કેપ્ટન્સીમાં ભારતે ઘરઆંગણે બીજી વખત વર્લ્ડ કપ જીત્યો. 28 જુલાઈ 2026 સુધીના ઉપલબ્ધ આંકડા પ્રમાણે ભારતે 1081 ODI રમી હતી, જેમાં 575 જીત, 452 હાર, 10 ટાઈ અને 44 નો-રિઝલ્ટ હતા.
T20ના યુગમાં ODIનું ભવિષ્ય
2007ના T20 વર્લ્ડ કપ અને IPL જેવી ફ્રેન્ચાઇઝી લીગ્સ બાદ ક્રિકેટ વધુ ઝડપી બન્યું છે. તેમ છતાં ODIનું સૌથી મોટું મહત્વ વર્લ્ડ કપને કારણે યથાવત છે. 50 ઓવરની મેચમાં ટીમે બેટિંગ, બોલિંગ, ફિલ્ડિંગ અને રણનીતિનું લાંબા સમય સુધી સંતુલન જાળવવું પડે છે.
1971થી 2026 સુધીની સફર
40 ઓવરની પ્રથમ મેચથી શરૂ થયેલી ODI ક્રિકેટ આજે 5000 મેચ સુધી પહોંચી છે. રંગીન જર્સી, સફેદ બોલ, Powerplay, DLS અને Super Over જેવા ફેરફારો વચ્ચે T20ના પડકાર છતાં ODIએ આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રિકેટમાં પોતાનું સ્થાન જાળવી રાખ્યું છે. 5000મી ODI માત્ર એક આંકડો નથી—તે 55 વર્ષના ક્રિકેટના બદલાતા સ્વરૂપની કહાની છે.
સોશિયલ મીડિયામાં અમારી સાથે જોડાવ