ટ્રેન અને સ્ટેશનો પર ખાણી-પીણીની કડક તપાસ, મુસાફરોને મળશે શુદ્ધ ભોજન.

ભારતીય રેલવેમાં મુસાફરોને સ્વચ્છ, શુદ્ધ અને ગુણવત્તાયુક્ત ભોજન મળી રહે તે માટે IRCTC અને QCI વચ્ચે કરાર કરવામાં આવ્યો છે. આ કરાર હેઠળ QCI દ્વારા ટ્રેનો અને રેલવે સ્ટેશનો પર આવેલા ફૂડ સ્ટોલનું દર 3થી 6 મહિને અચાનક નિરીક્ષણ કરવામાં આવશે. તપાસ દરમિયાન જીઓ-ટેગિંગ અને ડિજિટલ એપની મદદથી પુરાવા એકત્રિત કરવામાં આવશે અને 24 કલાકની અંદર રિપોર્ટ રજૂ કરાશે. આ વ્યવસ્થાથી FSSAIના ખાદ્ય સુરક્ષાના ધોરણોનું પાલન સુનિશ્ચિત કરવામાં મદદ મળશે અને મુસાફરોને સ્વચ્છ તથા સુરક્ષિત ભોજન મળી શકશે.

Railway Food Safety: રેલવેમાં ભોજનની ગુણવત્તા સુધારવા નવી પહેલ, ટ્રેન અને સ્ટેશનો પર થશે અચાનક તપાસ

ભારતીય રેલવેમાં દરરોજ મુસાફરી કરતા લાખો મુસાફરોને સ્વચ્છ, સુરક્ષિત અને ગુણવત્તાયુક્ત ભોજન મળી રહે તે માટે નવી પહેલ કરવામાં આવી છે. ઈન્ડિયન રેલવે કેટરિંગ એન્ડ ટૂરિઝમ કોર્પોરેશન લિમિટેડ (IRCTC)એ ખાદ્ય સુરક્ષા અને સ્વચ્છતાના ધોરણોને વધુ મજબૂત બનાવવા માટે ક્વોલિટી કાઉન્સિલ ઓફ ઈન્ડિયા (QCI) સાથે સમજૂતી કરાર (MoU) કર્યો છે.

આ ભાગીદારી હેઠળ ટ્રેનોમાં ભોજન પૂરું પાડતાં કેટરિંગ યુનિટ્સ તેમજ રેલવે સ્ટેશનો પર આવેલા ફૂડ સ્ટોલ અને કેન્ટીનનું સ્વતંત્ર નિરીક્ષણ કરવામાં આવશે. તપાસ માટે ડિજિટલ ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ કરવામાં આવશે, જેથી ભોજનની ગુણવત્તા અને સ્વચ્છતાની સ્થિતિનું વધુ પારદર્શક રીતે મૂલ્યાંકન કરી શકાય.

દર ત્રણથી છ મહિને થશે અચાનક તપાસ

આ નવી વ્યવસ્થામાં QCIના પ્રમાણિત નિષ્ણાતો ટ્રેનો અને સ્ટેશનો પરના ફૂડ સ્ટોલ તથા કેન્ટીનનું દર ત્રણથી છ મહિને અચાનક નિરીક્ષણ કરશે. આ તપાસ પૂર્વસૂચના વિના કરવામાં આવશે, જેથી ખાદ્યપદાર્થોની ગુણવત્તા અને સ્વચ્છતાની વાસ્તવિક સ્થિતિ જાણી શકાય.

નિરીક્ષણ દરમિયાન ભોજન તૈયાર કરવાની પ્રક્રિયા, ખાદ્યપદાર્થોનો સંગ્રહ, રસોડાની સ્વચ્છતા અને ખોરાક પીરસવાની વ્યવસ્થા જેવા મુદ્દાઓનું મૂલ્યાંકન કરવામાં આવશે. આ પ્રક્રિયાનો હેતુ ખાદ્ય સુરક્ષામાં રહેલી ખામીઓ ઓળખીને જરૂરી સુધારા કરાવવાનો છે.

ડિજિટલ એપથી એકત્રિત થશે પુરાવા

તપાસની પ્રક્રિયામાં પારદર્શિતા જળવાઈ રહે અને ગેરરીતિની શક્યતા ઘટે તે માટે ઓડિટર્સ ખાસ મોબાઈલ એપનો ઉપયોગ કરશે. આ એપ દ્વારા સ્થળનું જીઓ-ટેગિંગ, તપાસનો સમય અને ફોટોગ્રાફિક પુરાવા એકત્રિત કરવામાં આવશે.

આ ટેક્નોલોજીના ઉપયોગથી નિરીક્ષણ ક્યાં અને ક્યારે થયું તેની નોંધ રાખી શકાશે. ડિજિટલ પુરાવાના આધારે તપાસના પરિણામોનું મૂલ્યાંકન કરવું અને ખામીઓ સામે જરૂરી પગલાં લેવા સરળ બની શકે છે.

તપાસનો રિપોર્ટ 24 કલાકમાં રજૂ કરાશે

નવી વ્યવસ્થા હેઠળ નિરીક્ષણ પૂર્ણ થયા પછી 24 કલાકની અંદર ડિજિટલ રિપોર્ટ સબમિટ કરવામાં આવશે. જો તપાસ દરમિયાન ભોજનની ગુણવત્તા, સ્વચ્છતા અથવા ખાદ્ય સુરક્ષાના નિયમોમાં ખામી જોવા મળશે, તો સંબંધિત વેન્ડર સામે જરૂરી સુધારાત્મક અથવા દંડાત્મક પગલાં લઈ શકાય છે.

ઝડપી રિપોર્ટિંગથી ખામીઓની જાણ કરવામાં અને તેના નિવારણ માટે કાર્યવાહી શરૂ કરવામાં વિલંબ ઘટાડી શકાય છે. જોકે, ચોક્કસ પ્રકારની કાર્યવાહી સંબંધિત નિયમો અને તપાસના તારણો પર આધારિત રહેશે.

FSSAIના ધોરણોનું પાલન કરાવવા પર ભાર

ભોજનની સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવા માટે ફૂડ સેફ્ટી એન્ડ સ્ટાન્ડર્ડ્સ ઓથોરિટી ઓફ ઈન્ડિયા (FSSAI)ના લાગુ પડતા નિયમોનું પાલન મહત્ત્વનું છે. રેલવે કેટરિંગમાં ખાદ્યપદાર્થો તૈયાર કરવા, સંગ્રહ કરવા અને પીરસવા દરમિયાન સ્વચ્છતા જાળવવા પર ખાસ ધ્યાન આપવામાં આવશે.

આ વ્યવસ્થાનો હેતુ ખાદ્ય સુરક્ષાના ધોરણોનું પાલન થાય છે કે નહીં તેની ચકાસણી કરવો અને જરૂરી હોય ત્યાં સુધારા કરાવવાનો છે. આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે સ્વીકૃત ખાદ્ય સુરક્ષા પદ્ધતિઓનો ઉપયોગ પણ લાગુ પડતી માર્ગદર્શિકા અનુસાર થઈ શકે છે.

મુસાફરોને શું ફાયદો થશે?

1. સ્વચ્છ અને સુરક્ષિત ભોજન મળશે

ટ્રેનમાં મુસાફરી દરમિયાન ભોજનની ગુણવત્તા અંગે મુસાફરોને ઘણી વખત ચિંતા રહેતી હોય છે. નિયમિત અંતરે થતી અચાનક તપાસથી ભોજન તૈયાર કરવાની અને પીરસવાની પ્રક્રિયામાં સ્વચ્છતા જાળવવા પ્રોત્સાહન મળશે. સાથે જ હલકી ગુણવત્તાવાળા અથવા અસુરક્ષિત ખોરાકની સમસ્યાઓ ઓળખવામાં મદદ મળી શકે છે.

2. સ્ટેશનનાં ફૂડ સ્ટોલ પર પણ નજર રહેશે

રેલવે સ્ટેશનો પર આવેલા ફૂડ સ્ટોલ અને કેન્ટીનનું પણ નિરીક્ષણ કરવામાં આવશે. રસોડાની સ્વચ્છતા, ખાદ્યપદાર્થોનો યોગ્ય સંગ્રહ અને ભોજન પીરસવાની રીત જેવા મુદ્દાઓ પર ધ્યાન આપવામાં આવશે. આથી સ્ટેશન પર ભોજન ખરીદતા મુસાફરોને પણ લાભ મળી શકે છે.

3. શાકાહારી અને માંસાહારી ભોજન અલગ રાખવા પર ભાર

ખાદ્ય સુરક્ષા માટે શાકાહારી અને માંસાહારી ભોજનની સામગ્રીને યોગ્ય રીતે અલગ રાખવી જરૂરી છે. કાચી સામગ્રીના સંગ્રહથી લઈને ભોજન તૈયાર કરવાની પ્રક્રિયા સુધી યોગ્ય પદ્ધતિઓ અપનાવવાથી એક ખાદ્યપદાર્થમાંથી બીજા ખાદ્યપદાર્થમાં દૂષણ ફેલાવવાનું જોખમ ઘટાડી શકાય છે. ખોરાકને યોગ્ય તાપમાને સંગ્રહિત કરવો પણ મહત્ત્વપૂર્ણ રહેશે.

4. કેટરિંગ સ્ટાફની સ્વચ્છતા પર ધ્યાન

ભોજન તૈયાર કરતા અને પીરસતા કર્મચારીઓની વ્યક્તિગત સ્વચ્છતા પણ ખાદ્ય સુરક્ષાનો અગત્યનો ભાગ છે. મેડિકલ ફિટનેસ, જરૂરિયાત મુજબ ગ્લોવ્ઝ અને કેપ જેવા સુરક્ષા સાધનોનો ઉપયોગ તથા સ્વચ્છતાના નિયમોનું પાલન જેવા મુદ્દાઓની તપાસ કરવામાં આવશે. મુસાફરો સાથે સારો વ્યવહાર જળવાઈ રહે તે બાબત પર પણ ધ્યાન આપવામાં આવી શકે છે.

5. ફરિયાદો અને ખામીઓ પર ઝડપી કાર્યવાહી

ડિજિટલ મોનિટરિંગ અને સમયસર રિપોર્ટિંગથી ભોજનની ગુણવત્તા સંબંધિત ખામીઓ ઓળખવામાં સરળતા થઈ શકે છે. તપાસમાં ગેરરીતિ સામે આવે તો સંબંધિત વેન્ડર સામે નિયમો અનુસાર સુધારાત્મક અથવા દંડાત્મક પગલાં લઈ શકાય છે. જોકે, દરેક ફરિયાદનો ઉકેલ 24 કલાકમાં જ આવી જશે તેવી ખાતરી આ વ્યવસ્થાથી આપમેળે મળતી નથી.

ભવિષ્યમાં મુસાફરોના પ્રતિસાદને પણ મહત્ત્વ

આ ભાગીદારી હેઠળ ભવિષ્યમાં મુસાફરોના સંતોષ અંગે સર્વેક્ષણ, ભોજન સંબંધિત સુવિધાઓના માળખામાં સુધારા અને કેટરિંગ સ્ટાફને વિશેષ તાલીમ આપવા જેવી પહેલ પણ હાથ ધરવામાં આવી શકે છે. મુસાફરોના પ્રતિસાદથી ભોજનની ગુણવત્તા અને સેવા સુધારવા માટે જરૂરી ક્ષેત્રો ઓળખવામાં મદદ મળી શકે છે.

રેલવે કેટરિંગમાં ગુણવત્તા સુધારવાની દિશામાં પગલું

IRCTC અને QCI વચ્ચેની આ ભાગીદારીનો મુખ્ય ઉદ્દેશ રેલવેમાં ભોજનની ગુણવત્તા, સ્વચ્છતા અને ખાદ્ય સુરક્ષાની તપાસને વધુ વ્યવસ્થિત બનાવવાનો છે. અચાનક ઓડિટ, ડિજિટલ પુરાવા અને ઝડપી રિપોર્ટિંગથી ખામીઓ ઓળખવાની અને જરૂરી કાર્યવાહી કરવાની પ્રક્રિયા વધુ અસરકારક બની શકે છે.