ભારત સરકાર માર્ગ અકસ્માતો ઘટાડવા અને વાહન સુરક્ષામાં સુધારો લાવવા માટે Vehicle-to-Vehicle (V2V) ટેક્નોલોજી અમલમાં લાવવાની દિશામાં આગળ વધી રહી છે. માર્ગ પરિવહન અને ધોરીમાર્ગ મંત્રાલય (MoRTH)એ સેન્ટ્રલ મોટર વ્હીકલ નિયમો, 1989માં સુધારા માટે ડ્રાફ્ટ નોટિફિકેશન જાહેર કર્યું છે. આ ડ્રાફ્ટમાં V2V ટેક્નોલોજી માટે નવા **AIS-230 (Automotive Industry Standard)**ને અપનાવવાનો પ્રસ્તાવ મૂકવામાં આવ્યો છે.

ડ્રાફ્ટ મુજબ, 1 ઓક્ટોબર, 2027થી V2V સિસ્ટમ ધરાવતા વાહનો માટે AIS-230નું પાલન સ્વૈચ્છિક રહેશે, જ્યારે 1 ઓક્ટોબર, 2028થી ઉત્પાદિત નવા L, M અને N કેટેગરીના વાહનોમાં આ ટેક્નોલોજી ફરજિયાત કરવાનો પ્રસ્તાવ છે. જોકે, આ નિયમ હાલમાં ડ્રાફ્ટ તબક્કામાં છે અને જાહેર પરામર્શ બાદ અંતિમ નિર્ણય લેવામાં આવશે.

V2V ટેક્નોલોજી શું છે?

Vehicle-to-Vehicle (V2V) એક વાયરલેસ કમ્યુનિકેશન સિસ્ટમ છે, જેના દ્વારા નજીકમાં ચાલતા વાહનો એકબીજા સાથે રિયલ-ટાઇમમાં મહત્વપૂર્ણ માહિતી શેર કરે છે. તેમાં વાહનની ઝડપ, સ્થાન, દિશા, એક્સેલરેશન અને બ્રેક લગાવવાની સ્થિતિ જેવી માહિતીનો સમાવેશ થાય છે.

આ માહિતીના આધારે વાહનની સિસ્ટમ સંભવિત જોખમનું ઝડપી વિશ્લેષણ કરીને ડ્રાઇવરને સમયસર ચેતવણી આપી શકે છે. તેનો મુખ્ય હેતુ માર્ગ અકસ્માતોનું જોખમ ઘટાડવાનો અને ડ્રાઇવરની પરિસ્થિતિ અંગેની જાણકારી વધારવાનો છે.

V2V સિસ્ટમ કેવી રીતે કાર્ય કરે છે?

V2V ટેક્નોલોજી માટે વાહનમાં ફેક્ટરીથી જ એક On-Board Unit (OBU) સ્થાપિત કરવામાં આવે છે. આ યુનિટ સતત GPS આધારિત માહિતી અને વાહનની ગતિ સંબંધિત ડેટા નજીકના અન્ય વાહનો સુધી પહોંચાડે છે.

આ પ્રક્રિયા સીધી વાહન-થી-વાહન (Peer-to-Peer) કમ્યુનિકેશન દ્વારા થાય છે અને તેના માટે મોબાઇલ ટાવર અથવા ક્લાઉડ સર્વર પર નિર્ભર રહેવાની જરૂર પડતી નથી. વાહનમાં રહેલી સિસ્ટમ પ્રાપ્ત થયેલા ડેટાનું મિલિસેકન્ડમાં વિશ્લેષણ કરીને જોખમ જણાય તો ડ્રાઇવરને દૃશ્ય, અવાજ અથવા વાઇબ્રેશન દ્વારા એલર્ટ આપે છે.

ADAS અને V2V વચ્ચે શું તફાવત છે?

હાલમાં ઘણા આધુનિક વાહનોમાં Advanced Driver Assistance Systems (ADAS) ઉપલબ્ધ છે. ADAS મુખ્યત્વે કેમેરા, રડાર અને અન્ય સેન્સરની મદદથી કાર્ય કરે છે અને ડ્રાઇવરની નજરની મર્યાદામાં આવેલા જોખમોને ઓળખે છે.

જ્યારે V2V ટેક્નોલોજી નજીકના અન્ય વાહનો પાસેથી સીધો ડેટા પ્રાપ્ત કરે છે. તેથી વળાંક પાછળનું વાહન, મોટા ટ્રકની પાછળ ચાલતું વાહન અથવા અચાનક બ્રેક લગાવેલી ગાડી જેવી પરિસ્થિતિમાં પણ ડ્રાઇવરને અગાઉથી ચેતવણી મળી શકે છે.

AIS-230 સ્ટાન્ડર્ડની મુખ્ય જોગવાઈઓ

ડ્રાફ્ટ AIS-230 સ્ટાન્ડર્ડમાં V2V સિસ્ટમ માટે ટેક્નિકલ અને સુરક્ષા સંબંધિત વિવિધ ધોરણો નક્કી કરવામાં આવ્યા છે. તેમાં GNSS પોઝિશનિંગની ચોકસાઈ, રેડિયો પરફોર્મન્સ, ઇલેક્ટ્રોમેગ્નેટિક સુસંગતતા (EMC), પાવર સપ્લાય સુરક્ષા અને સાયબર સુરક્ષાના નિયમોનો સમાવેશ થાય છે.

V2V ટેક્નોલોજી 5.875 GHzથી 5.925 GHz વચ્ચેના સમર્પિત સ્પેક્ટ્રમ પર Cellular Vehicle-to-Everything (C-V2X) ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ કરીને કાર્ય કરશે. ટેલિકોમ વિભાગ (DoT)એ આ સ્પેક્ટ્રમને લાઇસન્સની આવશ્યકતામાંથી મુક્ત રાખ્યો છે.

ડ્રાઇવરને કયા પ્રકારની મદદ મળશે?

V2V ટેક્નોલોજી દ્વારા વિવિધ પ્રકારની સલામતી સુવિધાઓ ઉપલબ્ધ થઈ શકે છે. તેમાં સામેલ છે:

  • આગળના વાહનમાં અચાનક બ્રેક લાગવાની પૂર્વ ચેતવણી.
  • આગળ અથડામણનું જોખમ જણાય ત્યારે એલર્ટ.
  • લેન બદલતી વખતે બ્લાઇન્ડ સ્પોટમાં આવતા વાહનની જાણ.
  • ખોટી દિશામાં આવતા વાહન અંગે ચેતવણી.
  • એમ્બ્યુલન્સ, ફાયર બ્રિગેડ અથવા પોલીસ વાહન નજીક આવી રહ્યું હોય ત્યારે અગાઉથી સૂચના.

આગળનો માર્ગ

માર્ગ પરિવહન અને ધોરીમાર્ગ મંત્રાલયે જાહેર કરેલા ડ્રાફ્ટ પર હાલ જાહેર પરામર્શની પ્રક્રિયા ચાલી રહી છે. સૂચનો અને વાંધાઓ પર વિચાર કર્યા બાદ અંતિમ નિયમો જાહેર કરવામાં આવશે. જો પ્રસ્તાવિત સમયપત્રક મુજબ અમલ થશે તો 2028 પછી ઉત્પાદિત નવા વાહનોમાં V2V ટેક્નોલોજીનો સમાવેશ થવાની શક્યતા છે.

વિશેષજ્ઞોના મતે V2V ટેક્નોલોજી હાલની Advanced Driver Assistance Systems (ADAS)ને પૂરક સાબિત થઈ શકે છે અને ભવિષ્યમાં Intelligent Transportation Systems (ITS)ના વિકાસ માટે મહત્વપૂર્ણ આધાર બની શકે છે. જોકે, તેની સફળતા માટે સાયબર સુરક્ષા, ડેટા ગોપનીયતા અને મોટા પાયે ટેક્નોલોજીના અમલ જેવા પડકારોનું અસરકારક નિરાકરણ પણ એટલું જ જરૂરી રહેશે.