દર વર્ષે 10 ઓગસ્ટે વિશ્વ સિંહ દિવસ (World Lion Day) ઉજવવામાં આવે છે. આ દિવસનો મુખ્ય ઉદ્દેશ સિંહોના સંરક્ષણ અને તેમના કુદરતી રહેઠાણને સુરક્ષિત રાખવા અંગે લોકોમાં જાગૃતિ વધારવાનો છે. ગુજરાત માટે આ દિવસ ખાસ મહત્વ ધરાવે છે, કારણ કે એશિયાટિક સિંહોની વિશ્વની એકમાત્ર જંગલી વસ્તી ગુજરાતના Greater Gir Landscapeમાં જોવા મળે છે.
ગુજરાતમાં સિંહોની સંખ્યા 891 થઈ
ગુજરાતમાં સિંહોની વસ્તીમાં છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં નોંધપાત્ર વધારો થયો છે. 2025ની 16મી Lion Population Estimation મુજબ રાજ્યમાં એશિયાટિક સિંહોની સંખ્યા 891 નોંધાઈ હતી.
આ આંકડો 2020ની ગણતરી સાથે સરખાવીએ તો પાંચ વર્ષમાં સિંહોની સંખ્યામાં 32 ટકાનો વધારો થયો છે. 2020માં ગુજરાતમાં સિંહોની સંખ્યા 674 નોંધાઈ હતી.
અર્થાત્ 2020ની 674ની ગણતરીની સરખામણીમાં 2025માં 891 સિંહ નોંધાયા—આ સિંહ સંરક્ષણ માટે ગુજરાતની મહત્વપૂર્ણ સિદ્ધિ માનવામાં આવે છે.
ગીરથી આગળ વધ્યો સિંહોનો વિસ્તાર
સત્તાવાર અહેવાલ મુજબ સિંહોનો વિસ્તાર માત્ર પરંપરાગત ગીર વિસ્તાર સુધી મર્યાદિત રહ્યો નથી. છેલ્લા વર્ષોમાં સિંહોએ Greater Gir Landscapeના અન્ય વિસ્તારોમાં પણ પોતાનો વિસ્તાર વધાર્યો છે.
સિંહો હવે notified forest areas ઉપરાંત river corridors અને કેટલીક revenue landsમાં પણ જોવા મળે છે. આ વિસ્તરણ સિંહોની વધતી વસ્તી સાથે જોડાયેલ મહત્વપૂર્ણ પર્યાવરણીય ફેરફાર છે.
બરડા વન્યજીવ અભયારણ્યમાં પણ સિંહોની હાજરી
સિંહોના સંરક્ષણ અને તેમની વસ્તી માટે વૈકલ્પિક રહેઠાણ વિકસાવવાના પ્રયાસોમાં Barda Wildlife Sanctuary પણ મહત્વપૂર્ણ બની રહ્યું છે.
2025ના સત્તાવાર આંકડા મુજબ બરડા વિસ્તારમાં 17 સિંહ નોંધાયા હતા. તેમાં 6 પુખ્ત સિંહ અને 11 બચ્ચાંનો સમાવેશ થાય છે.
આ વિસ્તાર સિંહોના ભવિષ્યના સંરક્ષણ અને તેમની વસ્તીના વિસ્તરણ માટે મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી શકે છે.
સિંહ સંરક્ષણ માટે Project Lion
ભારત સરકારે એશિયાટિક સિંહોના લાંબા ગાળાના સંરક્ષણ માટે Project Lion શરૂ કર્યું છે. આ પહેલનો હેતુ સિંહોના રહેઠાણનું સંરક્ષણ, habitat restoration, વસ્તી વ્યવસ્થાપન અને સિંહોના સંરક્ષણ માટે વૈજ્ઞાનિક અભિગમને મજબૂત બનાવવાનો છે.
સિંહોની વધતી વસ્તી સાથે માનવ-વન્યજીવ સહઅસ્તિત્વ પણ મહત્વનું બની રહ્યું છે. તેથી સિંહોના રહેઠાણનું સંરક્ષણ કરવાની સાથે સ્થાનિક લોકો અને વન્યજીવો વચ્ચે સંતુલન જાળવવા પર પણ ધ્યાન આપવામાં આવી રહ્યું છે.
674થી 891: સિંહ સંરક્ષણની સકારાત્મક સફર
ગુજરાતના સિંહોની વસ્તીના આંકડા:
- 2020: 674 સિંહ
- 2025: 891 સિંહ
- વસ્તીમાં વધારો: 32%
- આ આંકડા દર્શાવે છે કે ગુજરાતમાં એશિયાટિક સિંહોના સંરક્ષણ માટે કરવામાં આવેલા પ્રયાસોનું સકારાત્મક પરિણામ જોવા મળ્યું છે.
World Lion Day પર ગુજરાત માટે ગૌરવની ક્ષણ
વિશ્વ સિંહ દિવસ માત્ર સિંહોની સંખ્યા અંગે વાત કરવાનો દિવસ નથી, પરંતુ તેમના કુદરતી રહેઠાણ અને સમગ્ર પર્યાવરણના સંરક્ષણ અંગે વિચારવાનો દિવસ પણ છે.
ગુજરાતમાં 2020થી 2025 દરમિયાન સિંહોની સંખ્યા 674થી વધીને 891 થવી રાજ્યના વન્યજીવ સંરક્ષણ માટે મહત્વપૂર્ણ સિદ્ધિ છે. ગીર અને Greater Gir Landscape આજે એશિયાટિક સિંહોના સંરક્ષણ માટે વિશ્વના મહત્વપૂર્ણ વિસ્તારોમાં સ્થાન ધરાવે છે.
World Lion Day 2026 પર ગુજરાતના સાવજોની આ વધતી સંખ્યા સંરક્ષણ અને કુદરત સાથેના સહઅસ્તિત્વ માટે એક સકારાત્મક સંદેશ આપે છે.
સોશિયલ મીડિયામાં અમારી સાથે જોડાવ