હેલ્થ-મોટર ઇન્સ્યોરન્સમાં કમિશન પર કાપ: IRDAIના પ્રસ્તાવથી પ્રીમિયમ ઘટાડવાની તૈયારી.

વીમા ક્ષેત્રમાં ગ્રાહકો પરના ખર્ચ અને ખોટી રીતે વીમા વેચવાની ફરિયાદોને ધ્યાનમાં રાખીને ભારતીય વીમા નિયમન અને વિકાસ પ્રાધિકરણ (IRDAI)એ વિતરણ વ્યવસ્થામાં મોટા ફેરફારોનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે. નવા કન્સલ્ટેશન પેપરમાં હેલ્થ અને મોટર ઇન્સ્યોરન્સ સહિત વિવિધ પોલિસીમાં ડિસ્ટ્રિબ્યુટર તથા એજન્ટોને મળતા કમિશન પર મર્યાદા મૂકવાની દરખાસ્ત કરવામાં આવી છે. જોકે આ હજી ડ્રાફ્ટ પ્રસ્તાવ છે, અંતિમ નિયમ નથી.

હેલ્થ પોલિસીના કમિશનમાં ઘટાડો

IRDAIના પ્રસ્તાવ મુજબ વ્યક્તિગત હેલ્થ ઇન્સ્યોરન્સની પ્રથમ વખતની પોલિસી માટે ડિસ્ટ્રિબ્યુશન એન્ટિટીને 15% અને એજન્ટ/એસોસિયેટને 20% સુધી કમિશનની જોગવાઈ સૂચવાઈ છે. રિન્યુઅલ અથવા પોર્ટિંગના કિસ્સામાં આ મર્યાદા અનુક્રમે 5% અને 10% રાખવાની દરખાસ્ત છે.

આ ફેરફારનો હેતુ વીમા વેચાણ સાથે જોડાયેલા ખર્ચને વધુ પારદર્શક બનાવવાનો અને ગ્રાહકના હિતને કેન્દ્રમાં રાખવાનો છે. જોકે કમિશન ઘટે એટલે પ્રીમિયમ પણ એટલા જ પ્રમાણમાં ઘટશે તે બાબતને હાલ નિશ્ચિત પરિણામ તરીકે જોવી યોગ્ય નથી.

લોન સાથે વીમો જોડવા પર લગામ

IRDAIએ લોન અથવા ક્રેડિટ પ્રોડક્ટ સાથે વીમો ફરજિયાત રીતે જોડીને વેચવાની પ્રથા સામે પણ કડક પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે. કેટલીક મંજૂર પેકેજ ઓફર સિવાય ગ્રાહકને વીમો લેવા માટે મજબૂર ન કરી શકાય તેવી જોગવાઈ સૂચવાઈ છે.

જો પેકેજ ઓફર કરવામાં આવે તો ગ્રાહકને વીમા વગરનો અને વીમા સાથેનો વ્યાજદર સ્પષ્ટ રીતે જણાવવાનો તથા વીમાનું પ્રીમિયમ અલગથી ચૂકવવાની વ્યવસ્થા રાખવાનો પ્રસ્તાવ છે.

મોટર ઇન્સ્યોરન્સમાં કમિશન પર કાપ

મોટર ઇન્સ્યોરન્સમાં પણ કમિશનના વધતા ખર્ચ પર IRDAIએ ધ્યાન દોર્યું છે. નિયમનકારના આંકડા મુજબ FY23થી FY25 દરમિયાન મોટર ઇન્સ્યોરન્સનું પ્રીમિયમ આશરે 34% વધ્યું, જ્યારે કમિશનમાં આશરે **259%**નો વધારો થયો. FY25માં OEM બ્રોકર્સ અને Motor Insurance Service Providers (MISPs) દ્વારા આશરે રૂ. 29,000 કરોડનું પ્રીમિયમ એકત્ર થયું હતું અને તેમને લગભગ રૂ. 7,050 કરોડ કમિશન મળ્યું હતું.

નવી કારમાં થર્ડ પાર્ટી વીમો

નવા વાહનો માટે થર્ડ પાર્ટી મોટર ઇન્સ્યોરન્સ પર ડિસ્ટ્રિબ્યુશન એન્ટિટીને શૂન્ય કમિશન રાખવાનો પ્રસ્તાવ છે, જ્યારે એજન્ટ/એસોસિયેટ માટે **2.5%**ની મર્યાદા સૂચવાઈ છે. નવા વાહનની Own Damage, Personal Accident અને Legal Liability કવર માટે પણ હાલની સરખામણીએ નીચી કમિશન મર્યાદાઓ સૂચવાઈ છે.

ગ્રાહકોને સીધી પસંદગીનો વિકલ્પ

IRDAIના પ્રસ્તાવનો એક મહત્વનો હિસ્સો ગ્રાહકને વીમો ખરીદવામાં વધુ પસંદગી અને પારદર્શિતા આપવાનો છે. ખાસ કરીને મોટર ઇન્સ્યોરન્સમાં ડીલર અથવા અન્ય વિતરણ ચેનલ પર સંપૂર્ણ નિર્ભરતા ઘટાડીને ગ્રાહકને વિકલ્પો વિશે વધુ સ્પષ્ટ માહિતી મળે તે દિશામાં ફેરફારો સૂચવાયા છે.

મિસ-સેલિંગ સામે વધુ કડક નિયમો

વીમો ગ્રાહકની જરૂરિયાતને અનુરૂપ છે કે નહીં તેની જવાબદારી વધુ સ્પષ્ટ કરવાની પણ દરખાસ્ત છે. મિસ-સેલિંગના કિસ્સામાં કમિશન પરત ખેંચવા જેવી કાર્યવાહી તથા વેચાણ પ્રક્રિયામાં જવાબદારી નક્કી કરવાની જોગવાઈઓનો પ્રસ્તાવ મૂકવામાં આવ્યો છે. બેન્ક અને NBFCના કર્મચારીઓ માટે વોલ્યુમ અથવા રિવોર્ડ આધારિત ઇન્સેન્ટિવ પર પણ નિયંત્રણ સૂચવાયું છે.

હવે અંતિમ નિર્ણય બાકી

આ સમગ્ર માળખું હાલમાં કન્સલ્ટેશન પેપરના તબક્કામાં છે. હિતધારકો પાસેથી સૂચનો અને વાંધાઓ મંગાવવામાં આવ્યા છે અને ઉપલબ્ધ અહેવાલો મુજબ તેના પર પ્રતિસાદ આપવાની અંતિમ તારીખ 25 ઓક્ટોબર 2026 છે. તેથી હાલ ગ્રાહકોના હેલ્થ કે મોટર ઇન્સ્યોરન્સ પ્રીમિયમમાં તાત્કાલિક ઘટાડો થયો છે એવું માનવું યોગ્ય નથી. અંતિમ નિયમો જાહેર થયા બાદ જ વાસ્તવિક અસર સ્પષ્ટ થશે.

IRDAIનો આ પ્રસ્તાવ અમલમાં આવે તો વીમા વિતરણમાં કમિશન, ઇન્સેન્ટિવ અને મિસ-સેલિંગ અંગેની વ્યવસ્થા વધુ કડક બની શકે છે. પરંતુ ગ્રાહકોને પ્રીમિયમમાં કેટલો સીધો લાભ મળશે તે અંતિમ નિયમો અને વીમા કંપનીઓની કિંમત નક્કી કરવાની પ્રક્રિયા પર આધારિત રહેશે.