સિંગાપોરનો અનોખો પ્રયોગ: બાળકો-યુવાનોમાં વાંચનની ટેવ કેળવવા પુસ્તકો વાંચવા બદલ મળશે આર્થિક પ્રોત્સાહન.

શું તમે ક્યારેય વિચાર્યું છે કે દરરોજ સ્માર્ટફોન પર કલાકો સુધી રીલ્સ સ્ક્રોલ કરવાની ટેવ છોડીને જો તમને પુસ્તકો વાંચવા બદલ સામેથી રોકડ રકમ કે ઇનામ મળવા લાગે તો? સાંભળવામાં કોઈ કાલ્પનિક ઓફર જેવું લાગતું આ કન્સેપ્ટ હવે સિંગાપોરમાં વાસ્તવિકતા બની ગયો છે. બાળકો અને યુવાનોમાં પુસ્તકો પ્રત્યે રુચિ વધારવા તેમજ તેમને સ્માર્ટફોન અને શોર્ટ વીડિયોના અતિરેકથી દૂર રાખવા માટે સિંગાપોર સરકારે 5 વર્ષનું 'નેશનલ રીડિંગ મિશન' લોન્ચ કર્યું છે.

દિવસે 15 મિનિટના વાંચન પર મળશે 20 વર્ચ્યુઅલ કોઇન્સ

સિંગાપોરના નેશનલ લાઇબ્રેરી બોર્ડ (NLB) દ્વારા ‘ક્રાઉડટાસ્ક એસજી’ (CrowdTaskSG) પ્લેટફોર્મ પર એક મજેદાર ગેમિફાઇડ રિવોર્ડ સિસ્ટમ તૈયાર કરવામાં આવી છે:

• દૈનિક લક્ષ્યાંક: નાગરિકોએ દરરોજ ઓછામાં ઓછું 15 મિનિટ વાંચન કરીને પોર્ટલ પર લોગ-ઈન કરવાનું રહેશે.

• રિવોર્ડ ગણતરી: પ્રતિદિન 15 મિનિટના બદલામાં 20 વર્ચ્યુઅલ સિક્કા મળશે.

• રોકડમાં રૂપાંતર: જો કોઈ વ્યક્તિ 50 દિવસ સુધી દરરોજ 15 મિનિટ વાંચે છે, તો તેના 1,000 કોઇન્સ પૂરા થશે, જેના બદલામાં તેને 1 સિંગાપોરી ડોલર (લગભગ ₹76) નું કેશ રિવોર્ડ મળશે.

• વાર્ષિક ટાર્ગેટ: ચાલુ વર્ષે સરકારે 75 લાખ રીડિંગ મિનિટ્સનો ગોલ રાખ્યો છે, જેના માટે ₹1.14 કરોડથી વધુના ઈનામો ફાળવવામાં આવ્યા છે.

વાંચનથી મગજની એકાગ્રતા અને વિચારશક્તિ ખીલશે

નેશનલ લાઇબ્રેરી બોર્ડના પ્રમુખ મેલિસા ટેમના જણાવ્યા અનુસાર, યુવાનોમાં અભ્યાસ અને પરીક્ષાઓના દબાણને કારણે ખુશી કે મનોરંજન માટે વાંચવાની ટેવ ઘટી રહી છે. આ સ્થિતિ બદલવા માટે જ દરરોજ માત્ર 15 મિનિટનો સમય નિર્ધારિત કરવામાં આવ્યો છે.

શું નાણાકીય પ્રોત્સાહનથી વાંચનની ટેવ કાયમી બની શકે?

આ પ્રયોગ અંગે નિષ્ણાતોના બે અલગ-અલગ અભિપ્રાયો સામે આવ્યા છે:

• મનોવૈજ્ઞાનિકોનું માનવું: રોકડ ઇનામ એવા લોકોને વાંચન તરફ ઝડપથી આકર્ષિત કરી શકે છે જેમને વાંચનનો થોડો પણ શોખ હોય. પરંતુ જેમને બિલકુલ રસ નથી તેમનામાં માત્ર પૈસા લાંબા ગાળાની કાયમી ટેવ ન પાડી શકે.

• બુક એક્સપર્ટ્સનું માનવું: શરૂઆત કરાવવા માટે નાનું પ્રોત્સાહન પણ કારગત નીવડે છે. શક્ય છે કે કોઈ વ્યક્તિ શરૂઆતમાં પૈસા મેળવવા માટે પુસ્તક ઉપાડે, પણ પાછળથી તેને વાંચનમાં જ રસ પડવા લાગે.