બાળકોના પાસપોર્ટના નિયમમાં ફેરફાર: 15 વર્ષથી ઓછી ઉંમરના બાળકોનો પાસપોર્ટ 5 વર્ષ અથવા 18 વર્ષ સુધી માન્ય

વિદેશ મંત્રાલયે પાસપોર્ટના નિયમોમાં મહત્વનો ફેરફાર કર્યો છે. Passports (Amendment) Rules, 2026 હેઠળ 15 વર્ષથી ઓછી ઉંમરના બાળકોને આપવામાં આવતા સામાન્ય પાસપોર્ટની માન્યતા અંગે નવી જોગવાઈ કરવામાં આવી છે. નવા નિયમ મુજબ 15 વર્ષથી ઓછી ઉંમરના બાળકને આપવામાં આવતો 36 પાનાંનો સામાન્ય પાસપોર્ટ 5 વર્ષ અથવા બાળક 18 વર્ષનું થાય ત્યાં સુધી—જે પહેલું આવે ત્યાં સુધી માન્ય રહેશે.

અગાઉ શું નિયમ હતો?

અગાઉ 15 વર્ષથી ઓછી ઉંમરના બાળકને આપવામાં આવતા પાસપોર્ટની માન્યતા 5 વર્ષ અથવા બાળક 15 વર્ષનું થાય ત્યાં સુધી, જે પહેલું આવે ત્યાં સુધી હતી. નવા સુધારા દ્વારા આ ઉંમરની મર્યાદા 15 વર્ષથી વધારીને 18 વર્ષ કરવામાં આવી છે.

ઉંમર પ્રમાણે કેવી રીતે લાગુ પડશે?

નવા નિયમમાં પાસપોર્ટની માન્યતા બાળકની ઉંમર અને પાસપોર્ટ જારી થયાની તારીખ પર આધારિત રહેશે. ઉદાહરણ તરીકે, જો કોઈ બાળકને 14 વર્ષની ઉંમરે પાસપોર્ટ મળે, તો સામાન્ય રીતે 5 વર્ષની અવધિ તેને 19 વર્ષની ઉંમર સુધી લઈ જાય, પરંતુ નવા નિયમ મુજબ પાસપોર્ટ 18 વર્ષની ઉંમરે જ માન્ય રહેવાનું બંધ કરશે. જો બાળક નાની ઉંમરે પાસપોર્ટ મેળવે, તો 5 વર્ષની સમયમર્યાદા પહેલાં આવી શકે છે.

નિયમ ક્યારે અમલમાં આવ્યો?

Passports (Amendment) Rules, 2026 ભારતના રાજપત્રમાં સપ્ટેમ્બર 2026માં પ્રકાશિત કરવામાં આવ્યા છે અને સુધારેલી જોગવાઈ સત્તાવાર રાજપત્રમાં પ્રકાશિત થયા બાદ અમલમાં આવી છે. આ સુધારા દ્વારા **Passports Rules, 1980ના Rule 12(1A)**માં ફેરફાર કરવામાં આવ્યો છે.

15થી 18 વર્ષની ઉંમરના બાળકો માટે શું?

15થી 18 વર્ષની ઉંમરના અરજદારો માટે પાસપોર્ટના નિયમોમાં અલગ જોગવાઈ છે. ઉપલબ્ધ Passport Seva માર્ગદર્શિકા મુજબ આ ઉંમરના બાળકોને નિયમો અને લાગુ પડતી શરતો અનુસાર 18 વર્ષ સુધીનો પાસપોર્ટ અથવા 10 વર્ષની સંપૂર્ણ માન્યતા ધરાવતા પાસપોર્ટ માટે વિકલ્પ મળી શકે છે.

માતા-પિતાએ શું ધ્યાન રાખવું?

બાળકનો પાસપોર્ટ બનાવતી વખતે તેની ઉંમર અને પાસપોર્ટની અંતિમ માન્યતા તારીખ ધ્યાનમાં રાખવી જરૂરી છે. ખાસ કરીને બાળકની ઉંમર 15 વર્ષની નજીક હોય ત્યારે પાસપોર્ટની માન્યતા કઈ તારીખે પૂરી થશે તે તપાસવું મહત્વપૂર્ણ છે.

નવા નિયમનો મુખ્ય હેતુ બાળકોના પાસપોર્ટની માન્યતાને 18 વર્ષની ઉંમર સુધીની મર્યાદા સાથે સંકલિત કરવાનો છે. પાસપોર્ટની માન્યતા પૂરી થયા પછી વિદેશ પ્રવાસ માટે જરૂરિયાત મુજબ Re-issue માટે અરજી કરવાની રહે છે; 18 વર્ષ પૂર્ણ થતાં પાસપોર્ટ આપમેળે રિન્યૂ થતો નથી.